يکشنبه, 31 تير 1397
عنوان : تاریخچه آموزش منابع طبیعی
کد خبر : ۱۶۰۰۹
تاريخ :
 ۱۳۹۴/۰۶/۰۸ 
ساعت : ۱۱:۲۳:۲۸

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

تاریخ علوم منابع طبیعی ایران

نگارش : دکتر کریم جوانشیر استاد فقید دانشگاه تهران و عضو پیوسته فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران

ویراستاران علمی : دکتر منصور عبایی و دکتر فریدون ترمه

ویراستار ادبی : پریوش دانش نیا

ناشر : سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی

سال نشر : 1378

شمار : 1000 نسخه

آماده سازی و چاپ: دفتر خدمات و تکنولوژی آموزشی ( نشر آموزش کشاورزی )

قطع : رحلی بزرگ

حق چاب : محفوظ

مسئولیت صحت مطالب کتاب با نگارنده است .

شماره ثبت در مرکز اطلاعات و مدارک علمی کشاورزی 34/76 مورخ 26/1/76 می باشد .


تاریخچه آموزش جنگل و مرتع

تربیت اولین جنگلبانان ایران

« شریکر» و«فندوها گن» دو تن از کارشناسان خارجی که برای رسیدگی به مسائل جنگل و نحوه مدیریت آن به وسیله اداره فلاحت استخدام شده بودند ، از سال 1308 در فکر تربیت جنگلبانان برای اداره امور جنگل بودند ، زیرا تا آن تاریخ افراد آگاه و وارد به مسائل جنگل در اداره فلاحت وجود نداشت .

نتیجه فعالیت این دو کارشناس خارجی ، منجربه تاسیس مدرسه ای شد که در آن اولین جنگلبانان ایران تربیت شدند . این مدرسه در اواخر سال 1309 به وجود آمد و در آن 40 نفر داوطلب به مدت 6 ماه آموزش دیدند .

کلیه هزینه های آموزشی و معیشتی کارآموزان به عهده دولت بود . کلاسهای این دوره در شیرگاه سوادکوه تشکیل شد ، همان جایی که شریکر اولین آربورتوم ( باغ درختان جنگلی ) ایران را به وجود آورد .

درس ال 1321 اداره کل جنگلها برای تجهیز کادر فنی خود طبق مصوبه شماره 19734 مورخ 28/12/1320 هیات دولت و اساسنامه شورای عالی فرهنگ دو دوره کلاس کمک مهندسی جنگل و یک دوره کلاس جنگلبانی تاسیس نمود که فارغ التحصیلان آن برای تقویت کادر مناطق جنگلبانی به شمال اعزام شدند . این دوره به غیر از دوره هایی است که بنگاه جنگلها از سال 1328 به بعد دایر کرد .

آغاز فعالیتهای آموزشی بنگاه جنگلها و تاسیس کلاس کمک مهندسی و آموزشگاه جنگلبانی

مسولان بنگاه جنگلها در سال 1328 تصمیم به برگزاری دوره های آموزشی گرفتند که در این دوره ها مقدمات آموزش علمی عملی ابتدا در سطح کمک مهندسی صورت گرفت . در اسفندماه سال 1328 شرایط شرکت و اساسنامه کلاس کمک مهندسی جنگل که قبلاً در تاریخ 12 بهمن 1328 تصویب شده بود ، در نشریه بنگاه به شرح زیر درج گردید :

« بنگاه جنگلها در اجرای برنامه آموزشی خود از اول سال 1329 کلاسهای فنی در مرکز و سرجنگلداریهای شمال افتتاح خواهد کرد و کارمندان بنگاه و سایر داوطلبانی که حائز شرایط لازم باشند در کلاسهای مزبور تحت تعلیمات علمی و عملی جنگلبانی قرار خواهند گرفت . اکنون بنگاه مشغول تهیه مقدمات تاسیس کلاسهای مزبور می باشد . اینک برای اطلاع کارمندان بنگاه اساسنامه کلاس کمک مهندسی جنگل و آگهی که اخیراً از طرف بنگاه صادر شده است در زیر درج می نماید :


اساسنامه کلاس کمک مهندسی جنگل

شرایط ورود دوره کلاس

ماده اول به منظور تکمیل کادر سازمان جنگلبانی کشور کلاسی به نام کلاک کمک مهندسی جنگل از طرف وزارت کشاورزی طبق این اساسنامه تاسیس می گردد .

ماده دوم شرط ورود به کلاس کمک مهندسی جنگل ، داشتن گواهی نامه رسمی دبیرستان کشاورزی است .

دارندگان گواهی نامه رسمی پنجساله دبیرستانها نیز در صورتی که از عهده امتحان ورودی شامل موادی که در ماده 7 این اساسنامه ذکر شده است برآیند ، می توانند در کلاس نامبرده پذیرفته شوند .

ماده سوم دوره کلاس کمک مهندسی جنگل شش ماه است و دانشجویانی که دوره کلاس را پیموده و در امتحان نهایی موفقیت یافته باشند به دریافت گواهی نامه رسمی کمک مهندسی جنگل نائل خواهند شد .

ماده چهارم ارزش گواهی نامه کمک مهندسی جنگل از لحاظ مقررات استخدامی و مقررات مربوط به نظام وظیفه معادل دوره کامل متوسطه شناخته می شود و دارندگان آن پس از انجام دو سال تمام خدمت جنگلبانی در وزارت کشاورزی حق ورود به دانشکده کشاورزی را خواهند داشت .

ماده پنجم دروس زیر در کلاس کمک مهندسی جنگل تدریس می شود :

1- جنگل شناسی ( 90ساعت) : اثر جنگل در محیط ، توده رستنی ، خاک جنگل ، درختهای جنگل و روشهای بهره برداری .

2- جنگلداری ( 46ساعت) : حمایت جنگل در مقابل آتش سوزی و تجاوزات انسان و جانوران ، آفات قارچی ، حشرات جنگلی و روشهای بهره برداری .

3- چوب شناسی ( 30ساعت ) : اجزاء متشکله چوب ، معایب چوب ، نقش چوب نسبت به انواع برش ، شناسایی حجم درختهای جنگلی ایران و بعضی از کشورهای بیگانه .

4- صنایع چوب (46ساعت ) : کارخانجات چوب بری انواع کوره های زغال ، تقطیر و تهیه الکل تهیه رزین و تهیه چوب پنبه .

5- گیاه شناسی جنگل (40 ساعت ) : مختصات و طرز پرورش انواع درختهای جنگلی ایران و بعضی درختهای جنگلی کشورهای بیگانه .

6- جنگلکاری (46ساعت ): اصول جنگلکاری به وسیله بذر ، جنگلکاری به وسیله نهال خزانه و درختکاری در پارکها و کنار راهها و خیابانها .

7- اندازه گیری و آمار جنگل ( 46ساعت) : اندازه گیری دوره و قطر و بلندی درخت و شناسایی وسائلی که برای این منظور به کار می رود ، تعیین حجم درخت سرپا و افتاده ، حجم توده رستنی ، تعیین میزان رشد و نمو جنگل و آماربرداری از جنگلها.

8- نقشه برداری جنگل ( 50 ساعت ): وسایل نقشه برداری جنگل ، طریق تعیین خطوط میزان و ترسیم نقشه .

9- ساختمانهای جنگل (30ساعت) : مصالح ساختمانی  ،ساختمانهای چوبی و غیره .

10- قوانین و آیین نامه های جنگل (20ساعت) : جنگلبانی قوانین و آیین نامه های متداول در ایران

تبصره : باید دانش آموزان در ضمن تحصیل دوره کامل گردشهای علمی در جنگل به عمل آورند .

ماده ششم در مدرت مذکور در ماده سوم دانش آموز بعد از ظهر را به عملیات از قبیل نقشه برداری و اندازه گیر تخمین جنگل و چوب شناسی جنگل و بازدید کارخانه های چوب و صنایع چوب اشتغال خواهد داشت .

ماده هفتم – کسانی که دارای گواهی نامه رسمی پنجم دبیرستانها باشند برای ورود به کلاس کمک مهندسی باید امتحان از مواد زمین شناسی و گیاه شناسی و زراعت عمومی در حد برنامه دبیرستان کشاورزی بدهند در صورتی که از عهده این امتحان برآیند در کلاس کمک مهندسی پذیرفته خواهند شد .

ماده هشتم – پس از پایان یافتن دوره کلاس ،امتحانی طبق آیین نامه ای که به تصویب شورای عالی فرهنگ خواهند رسید ، به عمل خواهد آمد .

اساسنامه کلاس کمک مهندسی جنگل که در چهارصد و سی و ششمین جلسه شورای عالی فرهنگ مورخ سه شنبه 12 بهمن 1328 به تصویب رسیده است :

تا سال 1333 چهار دوره کلاس کمک مهندسی جنگل تشکیل شده که در هر بار حدود 50 نفر دانشجو پذیرفت.

در روز 22 تیر ماه 1332 باحضور مهندس عدل وزیر کشاورزی و مهندس مصطفی زاهدی معاون وزارت کشاورزی ، هیات عملیات اقتصادی آمریکا و مسوولان بنگاه جنگلها چهارمین دوره کلاس کمک مهندسی جنگل در تهران ، در تالار وزرات کشاورزی رسماً افتتاح شده و دوره عملی این کلاس از اول شهریور ماه در کلاردشت برگزار گردید .

در سال 1334 پنجمین دوره کلاس کمک مهندسی تشکیل شد . دوره تحصیل این کلاس شش ماه ، چهار ماه آن در مرکز و دو ماه در شمال بود .

در بهمن 1334 اعلام شد که کلاسهای کمک مهندسی دوره ششم از 15 فرودین دایر خواهد شد . ولی عملاً از اسفند 1335 دو کلاس کمک مهندسی که دوره های ششم و هفتم بودند برای مجموعاً 82 نفر دانش آموز تشکیل شد . این افراد دارای مدرک کلاس 5 با 6 دبیرستان بودند و از میان 257 نفر داوطلب از طریق امتحان ورودی انتخاب شده بودند . دوره نظری در تهیان و عملی در کلاردشت برگزار می شد . در این دوره عمدتاً تاکید بر نقشه برداری و اندازه گیری بود . کلاسها به ترتیب در اول مهر و 15 آبان 1335 به پایان رسید . کمک مهندسان جدید به جنگلهای شمال اعزام و با سمت سرجنگلبان مشغول انجام وظیفه شدند .

دوره هشتم اواخر سال 1336 و اوایل سال 1337 تشکیل شد تعداد آنها 43 نفر بود که از اول اردیبهشت سال 1337 برای گذراندن دوره عملی به مدت 3 ماه به لاجیم اعزام شدند . پس از پایان دوره احکام آنها برحسب قابلیتی که داشتند صادر شد .

نهمین دوره کلاس کمک مهندسی جنگل روز 11/2/1338 افتتاح شد و تعلیمات عملی در اواخر تابستان همان سال در جنگلهای شمال انجام گرفت . در این دوره عباس کارشناس پاکستانی به مدت 2 هفته تعلیمات عملی نقشه برداری را انجام داد و دانشجویان خود عملاً کارهای مربوط به زغالگیری را به عهده گرفتند .

دهمین دوره کلاس مهندسی جنگل مرکب از 40 نفر در سال 1339 برگزار شد . برنامه عملی آنها نیز در جنگلهای شمال در 16 مهرماه همان سال آغاز شد و در بهمن 1339 هر 40 نفر استخدام شدند.

انتخاب افراد برای یازدهمین دوره کمک مهندسی جنگل در پاییز سال 1340 انجام گرفت . ابتدا 60 نفر از 230 داوطلب شرکت در آزمایش ورودی انتخاب شدند که در مرحله بعد پس از رسیدگی به وضع اخلاقی و پیشینه زندگی آنان 30 نفر برای شرکت در کلاس پذیرفته شدند . مجموعاً در یازده دوره کمک مهندسی 460 نفر آموزش داده شده و کارایی لازم را برای انجام وظایف محوله پیدا کردند .

تاسیس آموزشگاه جنگلبانی

در تاریح اول خرداد ماه 1329، بنگاه جنگلها با تشریک مساعی ارتش ، آموزشگاهی به نام آموزشگاه جنگلبانی در تهران تشکیل داد که در آن عداد سیصد نفر دانش آموز که خدمت وظیفه خود را خاتمه داده و حداقل دارای گواهینامه 6 ساله ابتدایی بودند استخدام و در آنجا مشغول تحصیل گردیدند . برنامه کلاس این دوره و استادانی که برای تدریس در این آموزشگاه تعیین شدند به شرح زیر بوده است :

-   اندازه گیری و آمار 3 ساعت در هفته ، استاد :مهندس کریم ساعی ، دستیار: مهندس حسین میرحیدر

-   جنگل شناسی ، 6 ساعت در هفته استاد : مهندس غلامعلی بنان

-   جنگلداری 3ساعت در هفته استاد : مهندس غلامعلی بنان

-   حمایت جنگل ، 3 ساعت در هفته استاد : مهندس غلامعلی بنان

-   گیاه شناسی ، 2 ساعت در هفته استاد : مهندس حبیب اله ثابتی ، دستیار : مهندس حسن حقیقی بختیاری

-   جنگلکاری ، 3 ساعت در هفته استاد : مهندس محمود ظهیر

-   چوب شناسی ، 2 ساعت در هفته استاد ، مهندس اسحق فرهمند پور ، دستیار : مهندس موسی ایرانشهر

-   صنایع چوب ، 3 ساعت در هفته استاد : مهندس اسحق فرهمند پور ، دستیار : مهندس موسی ایرانشهر

-   نقشه برداری ، 3 ساعت در هفته استاد : مهندس فرهمند پور

-   آفات جنگلی ، 1 ساعت در هفته ، استادان : مهندس عباس دواچی و دکتر اسفندیار اسفندیاری

-   ساختمان ، 2 ساعت در هفته استاد : مهندس ویکتور آبویان

-   قوانین و آیین نامه جنگل ، 1 ساعت در هفته استاد : محمدعلی قیاسی

-   تعلیمات اداری 1 ساعت در هفته

پس از اتمام دوره آموزش جنگلبانی در سال 1329 ، حدود سالهای 1330 به بعد در بندرگز مازندران شش دوره برگزار گردید و در هر دوره حدود یکصد نفر که دارای مدرک تحصیلی ششم ابتدایی تا سیکل ( سوم متوسطه ) بودند ، شرکت کردند . دوره در ساختمان گمرک ، یا ساختمان پنبه بندر گز برگزار می گردید ، کارآموزان (جنگلبانان ) ، یک دوره شش ماهه که یک ماه آزمایش نظامی را نیز در برمی گرفته ، سپری می نموند . داوطلبان شغل جنگلبانی از طریق امتحان کتبی که شامل دروس ادبیات فارسی ، ریاضیات ، درخت شناسی درحد اطلاعات عمومی بود، و معاینه پزشکی انتخاب و وارد دوره جنگلبانی می شدند .

در سال 1335 اطلاعایه ای برای تشکیل کلاس جنگلبانان ارشد منتشر شد و با ضوابط زیر اقدام به جذب دانش آموزش کرد :

-   داشتن کارنامه یکم یا دوم متوسطه

-   انجام خدمت وظیفه

-   سکونت در دهات شمال

علاوه بر این ، دوره دیگری نیز که هم از نظر نظامی و هم نفنی مهم بود تشکیل شد تا داوطلبان بتوانند حفاظت از جنگلها را به نحو بهتری عهده داری شوند . این کلاسها در ساختمان انبار گمرک بندر گز از اول اسفند 1335 دایر شد .

پس از اتمام شش دوره جنگلبانی در بندر گز در سال 1343 کلاس جنگلبانی توسط تیمسال ریاحی ، وزیر کشاورزی وقت ، با حضور سرهنگ معصومی ، رئیس سازمان جنگلها ، معاونان و تعدادی از کارشناسان سازمان، در ساختمان سازمان جنگلها و مراتع کشور ، روبه روی وزارت کشاورزی فعلی افتتاح گردید .

مدت دوره جنگلبانی در تهران به صورت کلاس تئوری چهارماه بود و اردوی عملیاتی نیز به مدت دو ماه در پارک جنگلی سی سنگان و محل استقرار گارد جنگل نوشهر که در سمت شمال غربی اداره کل منابع طبیعی نوشهر قرار داشت ( از ساختمانهای شمالی اداره کل فعلی ) در زیر چادر صحرایی برگزار می گردید .


آموزشگاه حرفه ای منابع طبیعی و صنایع چوب چالوس

پس از کودتای سال 1333 کارخانه حریر بافی چالوس تعطیل شد و سازمان جنگلها و مراتع کشور این کارخانه و زمینهای اطراف آن را خریداری کرد . از آن پس دوره های جنگلبانی با استفاده از چنین امکاناتی از نظر فضای مناسب در یکی از ساختمانهای همین کارخانه حریر بافی درچارچوب اساسنامه و مقررات دوره های مشخص با نام آموزشگاه حرفه ای منابع طبیعی چوب آغاز به کار نمود .

جنگلبانان سال 1329 که از میان افراد ارتشی انتخاب گردیده بودند ، اولین دوره جنگلبانی محسوب می شدند ، شش دوره بعد که دربندرگز تشکیل گردید و یازده دوره دیگر در مرحله سوم که طبق مقررات و اساسنامه در محل کارخانه حریر بافی با نام «آموزشگاه حرفه ای منابع طبیعی و صنایع چوب » در چالوس برگزار گردید ، جمعاً می توان هجده دوره جنگلبانی بلند مدت را که ابتدا زیرنظر بنگاه جنگلها و سپس سازمان جنگلها تشکیل شده ، محسوب کرد .

اولین دوره این آموزشگاه براساس مقررات ( اساسنامه ) از تاریه 20/12/1343 شروع و در تاریخ 5/7/1344 (شش ماه و پانزده روز ) خاتمه یافته است .

کارآموزان دارای مدرک سیکل ( سوم دبیرستان) و تعداد فارغ التحصیلان دوره 49 نفر بود.

اسامی مدرسان دوره عبارت بود از :

-        مهندس غلامعلی بنان   

-        مهندس محمد عابدی

-        مهندس ابراهیم انصاری

-        مهندس ضیاء الدین رشدیه

-        مهندس دالکی

-        بهرام تابس

-        محمود همدانچی

-        رضا ملکی

-        محمد باقر سعیدی              

-        محمود تاج بخش

-        شهیم

-        مجلسی

-        اربابی

-        حسامی

-        عبدالحسین شایسته

-        دکتر سندز

-        یحیی نظیری

در طول برگزاری دوره های جنگلبانی تعدادی از کارشناسان اعزامی سازمان ملل (FAO ) و استادان خارجی از
دوره های جنگلبانی بازدید ، و یا سخنرانی و تدریس نموده اند که اسامی آنها به شرح زیر است :

- پرفسور گلیزر

- دکتر سندز

دکتر وندرف

-        دکتر آدالی

-        دکتر ال سی سی

-        ولز

همکاران سازمان جنگلها و مراتع که از تاریخ 1343 در بخش آموزش تدریس نموده اند عبارتند از :

-        دکتر یحیی نظیری

-        محمد عابدی(عضو شوئرای عالی جنگل و مرتع )

-        مهندس قریب ( معاون سازمان جنگلها، مراتع )

-        اکبر فتحی ( مدرس نقشه برداری )

-        دکتر مهدی زاده ( رئیس موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع )

-        دکتر حسن درستکار ( رئیس مدرسه عالی منابع طبیعی گرگان ، عضو شورای عالی جنگل و مرتع )

-        فریدون تابش

-        دکتر ابوالفتح راد( کارشناس دفتر آموزشی )

-        دکتر وندرف

-        دکتر سندز

-        مهندس غلامعلی بنان

-        ابراهیم انصاری (مدیرکل دفتر آموزشی)

-        مهندس رشدیه

-        مهندس دالکی

-        مهندس ابراهیم قاسم زاده (عضو شورای عالی جنگل و مرتع)

-        مهندس خاوری ( رئیس مدرسه عالی منابع طبیعی گرگان )

-        مهندس محمدعلی کاظمی ( مدیریت دفتر جنگلکاری )

-        منوچهر بدیعی(مدیریت نوشهر)

-        حسن امامی

-        خسرو مصطفایی ( رئیس شرکت خدمات جنگلها و مراتع ، نوشهر و چالوس)

-        محمود همدانچی (مدیر دفتر آموزش و رئیس مدرسه عالی گرگان )

-        بهرام تابش (رئیس آموزشگاه حرفه ای منابع طبیعی و صنایع چوب چالوس)

-        شهیم ( کارمند مامور خدمت در وزارت منابع طبیعی از وزارت دارایی)

-        مهدی مجلسی

-        هوشنگ اربابی

-        عبدالحسین شایسته

-        امیرایلخان ( باز پرس دادگستری نوشهر، مدرس قوامین )

رئیس و کارشناسان آموزشگاه حرفه ای و صنایع چوب چالوس که در دوره های تربیت جنگلبانان مدرس ، عضو ثابت آموزشگاه بوند عبارت بودند از :

-        بهرام تابش ( رئیس آموزشگاه )

-        فریدون ناظمی (ناظم )

-        ایرج تاپاک

-        منصور خواجوی خان ( ناظم و معاون آموزشگاه )

-        حسین سیف الهی ( معاون آموزشگاه حرفه ای )

-        عبداله شاکری

-        جلال پیغمبری

-        علی باباخانی

(باباخانی بعداً موفق به اخذ فوق لیسانس در رشته حفاظت خاک و آبخیزداری گردید و در دانشکده منابع طبیعی گرگان مشغول تدریس شد و در سالهای قبل از 1362 پست ریاست آموزشگاه را به عهده داشت)

-        محمدمهدی رحمان پرست ( محقق ، ناظم و معاون آموزشگاه )

-        حمید امامی کردمحله

-        سید حسن

-        بهروز توحیدی

-        صادق حبیبی

-        محرم شکوهی

-        ناصر مظهر(که بعد از تابش پست ریاست آموزشگاه حرفه ای را در اختیار داشت )

-        حشمت اله آصفی

-        اسلام دلفان آذری

-        محمود خلیلی

-        محسن طهماسبی

-        حسین شیری(مدرس و ناظم )

-        رضا مسلمی ( از سال 1356)

-        مرتضی شریفی

-        ولی اله ابراهیمی بی بالانی ( ابراهیمی فر) ( از سال 1356)

در زمان برگزاری دوره ها، کارشناسان دفاتر ستادی و نیروی انتظامی در امر تدریس و آموزش نظامی همکاری داشته اند که عبارتند از :

-      حسین سعیدی آشتیانی ( از بنیانگذاران پارکهای جنگلی در ایران که پارک جنگلی نور ، به نام پارک جنگلی مهندس سعیدی آشتیانی نام گذاری گردید )

-        مهندس رضا دبیری ( تدریس نقه برداری را به عهده داشته است )

-        عباس طالبیان ( مدرس امور اداری )

-        عزت اله شفقت ( مدرس عکسهای هوایی و نقشه برداری )

-        محمدی ( مدرس نقشه برداری )

-        میربادین ( مدرس چوب شناسی )

-        دیانت نژاد

-        سرهنگ محمود زاده ( آموزش نظامی )

-        سروان شاه علیزادگان

-        سروان فائزی

-        سروان نظیری مقدم

-        سروان خلیلی

-        سروان فرهنگی

ضمناً در طول برگزاری دوره های بلند مدت جنگلبانی در چالوس ، دوره های کوتاه مدت ( پنج روزه ) استفاده صحیح از اره موتوری ، بهره برداری از جنگل با ابزار ساده ، طرز ساختن و استفاده از کوره زغال خاکی، آمریکایی و فلزی فرانسوی به منظور افزایش مهارت فنی کارگران طرحهای دولتی و خصوصی دولتی و خصوصی در چالوس تشکیل می شد و کارگران پس از اتمام دوره در بخشهای یاد شده مشغول به کار می شدند .

تعدادی از کوره های فلزی زغال، چندین سال در محوطه سازمان جنگلها در چالوس قرار داشته و سپس به مجتمع آموزش منابع طبیعی کلارآباد انتقال داده شده است .

دوره هفتم آموزش جنگلبانی مورخ 10/9/1347 شروع شد و در خرداد ماه سال 1348 به اتمام رسید و مدت کلاس مانند دوره های قبل ، شش ماه بود . فارغ التحصیلان دوره هفتم 50 نفر بودند .

-        هوشنگ اربابی

-        بهرام تابس

-        مهندس خسرو مصطفایی

-        فریدون تابس

-        مسعود فرنو

-        محمود تاج بخش

-        ستوان مجید مخدوم

-        ایرج تاپاک

-        مهندس حسن درستکار

-        مهندس هوشنگ فرح بخش

-        مهندس تقی فداکار

-        امیر ایلخان

-        کاظم دریابیگی

-        هادی نوری موسوی

-        فریدون ناظمی

 

در لیست اسامی مدرسان در هر دوره جنگلبانی ، نام یک ارتشی را مشاهده می کنیم . همانطوری که قبلاً توضیح داده شد ، در هر دوره آموزشی جنگلبانی کارآموزان به مدت یک ماه یا بیشتر دوره نظامی یا آموزش رزمی را فرا می گرفته اند ، که بیشتر آموزشهای چریکی ، چگونگی مقابله با برخوردهای احتمالی در جنگل و بخصوص آمادگی بدنی بود . برای مثال جنگلبانی را در ویسر نوشهر رها می کردند و او می بایستی تا مقر دائمی خودش که گارد جنگل در نوشهر بوده پیاده مسیر را طی کند .

توضیح اینکه نفر سوم دوره فوق « نبی اله جورابلو» موفق به اخذ فوق لیسانس گردید و یکی از کارشناسان خبره سازمان جنگلبانی شد .

دوره آموزش کوتاه مدت تهیه زغال ، به مدت بیست روز( از 25/6/1348 تا 13/7/1348) باشرکت بیست و چهار نفر کارگر تهیه زغال طرحهای جنگلداری شمال ، تشکیل گردید . بهرام تابش ، فریدون ناظمی و ایرج تاپاک مدرسان دوره کوتاه مدت آموزش تهیه زغال بودند .

دومین دوره ،بلافاصله پس از اتمام دوره اول از تاریخ 14/7/1348 تا 3/8/1348 به مدت بیست روز با شرکت بیست و چهارنفر کارگر تهیه زغال طرحها ، در آموزشگاه حرفه ای تشکیل گردید . بهرام تابش ، فریدون ناظمی ، ایرج تاپاک و عبداله شکری آموزش دهندگان دوره بودند .

سومین دوره تهیه زغال در سال 48 از تاریخ 16/9/1348 تا 15/10/1348 به مدت سی روز با شرکت بیست و چهار نفر گردید .

افراد فوق مدرسان این دوره بودند .

دوره هشتم آموزش تربیت جنگلبانان از تاریخ 1/2/1349 شروع و در تاریخ 7/8/1349 پس از شش ماه خاتمه یافت . تعداد فارغ التحصیلان دوره ، پنجاه و نه نفر بود که قبل از ورود به دوره دارای مدرک پایان سوم متوسطه بودند .

اسامی مدرسان دوره هشتم :

-         مهندس نادر سپاهی ( مدت کوتاهی بعد از انقلاب 1357، مدیریت دفتر آموزش را به عهده داشته است )

-        محمود تاجبخش

-        حسین سیف الهی

-        علی باباخانی

-        منصور خواجوی خان

-        ایرج تاپاک

-        سروان فائزی

-        دکتر ابوالفتح داد

-        بهرام تابش

-        جلال پیغمبری

-        فریدون ناظمی

-        سروان شاه علیزادگان

دوره چهارم جنگلبانی ، از تاریخ 10/5/1345 شروع شده و در تاریخ 9/11/1345 پس از مدت شش ماه خاتمه یافته است .

فارغ التحصیلان دوره بیست و پنج نفر بودند کارآموزشان مدرک ششم ابتدایی ( قرقبانان روزمزد سازمان) دوره جنگلبانی را به اتمام رسانده اند .

مدرسان دوره چهارم :

-        مهندس قریب

-        مهندس انصاری

-        عبدالحسین شایسته

-        رضا ملکی

-        بهرام تابش

-        دکتر مهدی زاده

-        مهندس رشدیه

-        مهندس مرتضی خاوری

-        محمد باقر سعیدی

دوره پنجم جنگلبانی همزمان با دوره چهارم از تاریخ 10/5/1345 شروع شد و در تاریخ 9/11/1345 خاتمه یافت . فارغ التحصیلان این دوره بیست و سه نفر بودند . مدرک تحصیلی کارآموزان سیکل ( سوم دبیرستان) و مدت دوره شش ماه بود . مهندس منصور خواجوی خان ، معاون آموزشی فعلی مجتمع آموزشی منابع طبیعی کلارآباد ، نفر اول فارغ التحصیلان دوره پنجم بوده است .

مدرسان دوره پنجم جنگلبانی همان مدرسین دوره چهارم بوند و فقط یک نفر به نام مهندس ابراهیم قاسم زاده به آنان اضافه شده بود.

پس از اتمام دوره پنجم جنگلبانی ، یک دوره آموزش اره موتوری برای آشنایی با طرز کار واستفاده از آن، به مدت پانزده روز از 10/3/1346 تا 25/3/1346 در آموزشگاه حرفه ای و صنایع چوب تشکیل گردید ، دکتر وندورف و تابش در دوره فوق تدریس نمودند ( اوایل ورود اره موتوری اشتیل آلمان به ایران )

دوره ششم جنگلبانی ( تربیت جنگلبانان ) از تاریخ 1/10/1346 شروع شد و در تاریخ 31/3/1347 خاتمه یافت . تعداد آنها چهل و نه نفر بود که دارای مدرک سوم دبیرستان بودند و توانستند این دوره را پشت سر بگذراند .

مدرسان دوره ششم جنگلبانی :

-        دکتر مهدی زاده

-        مهندس مرتضی خاوری

-        عبدالحسین شایسته

-        مهندس اکبر فتحی

-        مهندس رشدیه

-        مهندس حسین سعیدی آشتیانی

-        امیرایلخان (بازپرس دادگستری نوشهر)

-        محمود تاجبخش

-        ابراهیم مصلحی

-        مهندس هنگ آفرین

-        مهندس بدیعی

-        مهندس ابراهیم قاسم زاده

-        مهندس محمدعلی کاظمی

-        مهندس محمدباقر سعیدی

-        هادی نوری موسوی

 

- بهرام تابش

- فریدون ناظمی

فریدون ناظمی نفر اول دوره سوم ،بعداً در آموزشگاه حرفه ای با سمت مربی مشغول تدریس گردید و سپس به دفتر آموزش منتقل شد و تا دوران بازنشستگی در دفتر آموزش سازمان مشغول به کار بوده است .

پس از خاتمه دوره ششم جنگلبانی ، دومین کلاس آموزش اره موتوری در تاریخ 16/7/1347 شروع شد و در 18/7/1347 به اتمام رسید و دوازده نفر از بهره برداران جنگل در این دوره شرکت داشتند . ولز ، مامور اعزامی کارخانه اره موتوری اشتیل آلمان ، تدریس دوره را به عهده داشت .

عبداله سعیدی فارغ التحصیل این دوره توانسی با ادامه تحصیل از دانشکده منابع طبیعی کرج موفق به اخذ لیسانس جنگلداری گردد .

چند دوره آموزش جنگلبان ، در آموزشگاه حرفه ای و صنایع چوب چالوس و آمزوش نیروهای کارشناسی در دانشکده های منابع طبیعی کرج و مدرسه عالی گرگان ، موجب توسعه سازمان جنگلها، مراتع از نظر نیروی مهندسی و کارشناسی گردید ، که همین امر خود سبب اجرای طرحهای جنگلداری در استانهای شمالی کشور شد ، ضمناً چون با پیشرفت صنایع چوب در اروپا، کانادا و آمریکا وجود کارخانه های صنایع چوب و کاغذ در کشور احساس می شود ، طرحهای وسیعی در سه نقطه شمال کشور، چوکا ( انزلی )، نکاچوب (داراب کلای ساری) ، صنایع چوب کاغذ مازندران ( ساری ) اجرا گردید . کارخانه چوکا در انزلی را کارشناسان کانادایی و نکاچوب را رومانیها [1] احداث کردند ، و در طرح سوم چوب کاغذمازندران احتمالاً کاناداییها همکاری داشته اند ، که این طرح نیمه کاره مانده و اصول پیش بینی شده اولیه طرح پیاده نگردید .

وجود طرحهای بزرگ فوق نیاز مبرم به نیروی کارگر ماهر داشته ، که باعث تشکیل دوره نهم در چهار رشته مبل سازی ، چوب بری ، نوتخته ( نئوپان)، تخته چندلایی و روکش در آموزشگاه حرفه ای چالوس گردید . (براساس طرح مشترک ایران و رمانی)، مدت دوره تخصصی ، یک سال بوده و مدرسان پس از گذراندن شش ماه آموزش علمی و عملی در کشور رومانی در آموزشگاه چالوس مشغول تدریس شدند .

دوره مزبور در تاریخ 1/9/1350 شروع شد و در تاریخ 30/8/1351 خاتمه یافت . مدرسان دوره :

-      مهندس ابراهیم آقا رفیع (مربی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

-        مهندس رضا رشیدی

-        مهندس سعید موسی زاده تهرانی

-        مهندس جاسم علی اکبر

-        مهندس احمد توکل

-        علی اصغر منانی

-      مهندس اسفندیار خانقاهی

-        مهندس محمود صلح جو

-        احمد احمد میری

-        محمدعلی نیکنان

دوره فوق تابع اساسنامه و مقررات طرح نکاچوب بوده و شرکت کنندگان فقط از امکانات آموزشگاه در طول دوره استفاده نمودند و پس از اتمام دوره کلیه مدرسان ، دستیاران و آموزش دیدگان ، جهت پیشبرد کارهای فنی نکاچوب به کارخانه نکاچوب نقل مکان نمودند .

تشکیل دوره نهم در آموزشگاه باعث خرید لوازم ، تجهیزات کارگاه نجاری و کتابهای کتابخانه آموزشگاه گردید که پس از اتمام دوره کلیه تجهیزات در آموزشگاه باقی ماند .

پس از پیروزی انقلاب اسلامی 22 بهمن ماه سال 1357 و تعطیلی دوره های بلند مدت آ»وزش جنگلبان ، ریاست آموزشگاه حرفه ای را آقای مهندس علی باباخانی(1358به بعد) به عهده داشتند . در این سال بنا به تصمیم شورای معلمان آموزشگاه ، کارگاه نجاری راه اندازی شد . نتیجه این راه اندازی ، ساخت حدود سه هزار میز و نیمکت مدارس و درب و پنجره بنیاد مسکن شهرستان چالوس و نوشهر بود .

در سال 1360 در زمان جنگل تحمیلی ، کارخانه حریربافی ، یا به عبارت دیگر آموزشگاه حرفه ای و صنایع چوب چالوس ، تحویل سپاه پاسداران گردید و در پی آن کلیه کارکنان آموزشگاه با قسمتی از تجهیزات و مدارک به قسمت غربی طبقه اول ساختمان سازمان جنگلها و مراتع کشور مستقر در چالوس انتقال یافتند .

دوره دهم جنگلبانی از تاریخ 1/6/1352 شروع شد و در تاریخ 31/2/1353 ، پس از 9 ماه به اتمام رسید . تعداد فارغ التحصیلان دوره پنجاه و نه نفر بود . مدرک تحصیلی کارآموزان ( جنگلبانان ) قبل از ورود به دوره ، سیکل (پایان سوم دبیرستان ) بوده است .


اسامی مدرسان دوره دهم عبارتند از :

-        دکتر فریدون تابش

-        تقی فداکار

-        مهندس احد صفری زاده

-        حشمت اله آصفی

-        حسین سیف الهی

-        حمید امامی

-        بهروز توحیدی

-        فریدون ناظمی

-        محرم شکوهی

-        محمود خلیلی

-        محمود تاج بخش

-        محمد باقر سعیدی

-        ناصر مظفر

-        دکتر ابوالفتح راد

-        محمدمهدی رحمان پرست محقق

-        سید حسن مدحگر

-        امیرایلخان

-        ایرج تاپاک

-        اسلام دلفان آذری

دوره یازده تربیت جنگلبان ، از تاریخ 1/7/1353 شروع شد و در تاریخ 31/3/1354 پایان یافت ، مدت دوره مشابه دوره های قبلی نه ماه و تعداد فارغ التحصیلان دوره 53 نفر بوده است .

مدرسان دوره :

-        محمدمهدی رحمان پرست محقق

-        سید حسن مدحگر

-        محسن طهماسبی

-        عباس طالبیان

-      عزت اله شفقت ( رئیس اداره مهندس اداره کل منابع طبیعی اراک

-        حمید امامی

-        بهروز توحیدی

-        مهندس نادر سپاهی

دوره دوازدهم آموزش جنگلبانان یک دوره 9 ماهه بود که از تاریخ 1/7/1354 شروع شد و در تاریخ 3/3/1355 خاتمه یافت .

تعداد فارغ التحصیلان دوره 57 نفر بود و شرط ورود به این دوره داشتن مدرک پایان سوم دبیرستان بوده است .

مدرسان دوره دوازدهم:

-        ناصر مظهر

-        محمد مهدی رحمان پرست محقق

-        سیدحسن مدحگر

-        محسن طهماسبی

-        عباس طالبیان

-        حسین مشیری

-        حمید امامی

-        بهروز توحیدی

-        محمدی

-        عنایت اله خسروی

دوره سیزدهم جنگلبانی به فاصله نسبتاً زیاد از دوره دوزادهم یعنی در تاریخ 1/7/1355 شروع شد و پس از نه ماه در 31/3/1356 به اتمام رسید . تعداد (59)پنجاه و نه نفر در دوره سیزدهم فارغ التحصیل شدند .

مدرسان دوره سیزدهم :

-        ناصر مظهر ( رئیس آموزشگاه )

-        محمد مهدی رحمان پرست محقق

-        حمید امامی

-        محمدی

-        کشاورزی

-        حسین مشیری

-        سید حسن مدحگر

-        عباس طالبیان

-        مهندس صفری زاده

در دوره چهاردهم ، دانشجویان با مدرک دیپلم کامل متوسطه وارد شدند و به مدت 9 ماه آموزش منابع طبیعی را فراگرفتند ، تعداد آنها ، بیست و نه نفر بود که پس از پایان دوره اکثر آنها دوره پستهای سرجنگلبانی را اشغال کردند.

صورت اسامی مدرسان دوره چهاردهم :

-        ناصر مظهر

-        حسن مدحگر

-        رضا مسلمی

-        کنی

-        الهی

-        میربادین

-        محمد مهدی محقق

-        حسین مشیری

-        مرتضی شریفی

-        مهندس رضا دبیری

-        دیانت نژاد

-        ولی اله ابراهیمی فر

پس از اتمام دوره چهاردهم جنگلبانی ، دفتر مهندسی جنگل و مرتع سازمان یک دوره نقشه بردری به مدت شش ماه در آموزشگاه حرفه ای صنایع چوب چالوس برگزار نمود مدرسان دوره ،محمدی و منزوی فر از کارشناسان دفتر مهندسی بودند. کارشناسان آموزشگاه نیز در اجرای دوره ، همکاری نزدیکی با مدرسین فوق داشتند .

با اتمام دوره نقشه برداری ، کلاسهای آموزش جنگلبانان با یک رکود چندساله مواجه گردید و سازمان جنگلها( دفتر آموزش) سیاست برگزاری کلاسهای حین خدمت ، یا کوتاه مدت یا بازآموزی در پیش گرفت . بعد از برگزاری تعداد زیادی دوره های کوتاه مدت ، در سال 1365 طرحی به نام طرح «کارورز» توسط کارشناسنان آموزشگاه تهیه شد و پس از بررسی و تصویب در سازمان جنگلها، سازمان امور اداری و استخدامی کشور مجوز، برگزاری دوره را تایید نمود . در تاریخ 8/10/1370 آموزشگاه به محل جدید در کلارآباد نقل مکان کرد و دوره « کارورزی » هم پس از انتقال آموزشگاه از چالوس به کلارآباد شروع گردید.

مدرسان دوره کارورزی:

-        علی اوسط ظهری

-        منصور خواجوی خان

-        ولی اله ابراهیمی

-        بهرام نوش آفرین

-        عباس تقی پور گلسفیدی

-        محمد امینی

-        محمد مهدی رحمان پرست محقق

-        رضا مسلمی

-        ارسلان جهاندار

-        داود محرابی

-        محمد پورمجیدیان

آموزشگاه گارد مسلح جنگل

از سالهای حدود 1334 فکر تشکیل گارد مسلح جنگل با توجه به اینکه تجاوزات زیادی از طرف مردم به جنگل صورت می گرفت و دشورایهای بسیاری برای مقابله قانونی با آنها وجود داشت ، قوت گرفت و این آموزشگاه در سال 1355 تاسیس شد . چون گارد مسلح علاوه بر آموزش نظامی نیاز به آشنایی با اهمیت جنگل ، قوانین و اطلاعات علمی و فنی داشت ، لذا از 10 اردیبهشت سال 1335 کلاسهای این آموزشگاه دایر شد . این آموزشگاه از میان کسانی که دارای گواهینامه شش ساله ابتدایی بودند دانش آموزش می پذیرفت و دوره آن 6 ماهه و محل کلاس در گرگان بود . در اولین دوره 58 نفر آموزش دیدند . در تیر ماه سال مذکور مدیر عامل سازمان سرتیپ اخوی از برنامه های علمی گارد جنگل در گرگان بازدید به عمل آورد و در 12 آبان ماه همان سال فارغ التحصیلان ، برای تکمیل کادر اجرایی به سرجنگلداریهای شمال اعزام شدند .

این آموزشگاه برای دوره دوم با همان مدرک ششم ابتدایی 106 نفر کارآموز پذیرفت و کلاس از اول بهمن ماه سال 1335 تشکیل شد همه شاگردان اهل شمال بودند . هدف از این دوره آموزش مقررات صید ماهی و طریق خاموش کردن آتش در جنگل بود .

کلاسهای این آموزشگاه همه ساله تشکیل می شد ، چنانچه در سال 1337 برای پنجمین دوره دانش آموزش گرفت و اعلام شد که آموزشگاه گارد مسلح جنگل یک سازمان نظامی است و دوره کلاس آن 4 ماه است ( 2 ماه از دوره های قبلی آن کاسته شد ) در این دوره تعداد یکصد نفر داوطلب با همان شرایط قبلی پذیرفته شدند . شرط شرکت در این دوره سکونت داوطلب در شمال کشور بود . این دوره در محل آموزشگاه در بندر گز تشکیل شد . داوطلبان پس از خاتمه دوره با حقوق و مزایای معادل 3000 ریال استخدام شدند .


کلاسهای متفرقه در سطح پایین تر از مهندسی

کلاسهای تعلیماتی فرزندان عشایر

با توجه به اینکه اصولاً در ایران قبایل و عشایر حداکثر استفاده را از مراتع طبیعی می برند و در تمام سال همراه با دامهای خود به مراتع مختلف مهاجرت کرده و از گیاهان علوفه ای برای تغذیه دامهای خود استفاده می کنند ، ایز این رو تصمیم گرفته شد که در پروژه سال 1335 ، بودجه ای مناسب برای تعلیم و تربیت عشایر پیش بینی شود . هدف از تشکیل این کلاسها که مدت آن حدود 7 روز بود ، عبارت بود از تماس نزدیک با عشایر و بحث کلی درباره طریقه حفاظت و اصلاح و بهره برداری صحیح از آنها ، یافتن راه حلهای مناسب برای مشکلات مراتع و اصلاح وضع زندگی میلیونها نفر از عشایر.

برنامه این کلاسها پس از تامین اعتبار تنظیم و در فروردین ماه 1336 رسماً در چهار منطقه آذربایجان ، خراسان ، فارس و غرب افتتاح شد .

کلاسهای تعلیماتی دامداران

اداره کل مرتع مشهد جهت آشنا کردن دامداران با مدیریت مراتع ،کلاسی در شهریور سال 1337 تشکیل داد . در این کلاس روشهای تهیه و ازدیاد علوفه و تعلیف دامها و نگهداری و خشک نمودن و همچنین طرز بسته بندی علوفه ، تلقیح مصنوعی دام به وسیله مهندسان کشاورزی و دکترهای دامپزشک تدریس شد و نسبت به رفع مشکلات دامداری و راه حل آنها راهنماییهای لازم به عمل آمد .

در پایان کلاس گواهینامه ای از طرف « جعری » استانداری خراسان به دامداران داده شد .

مهندس « ایرانفر » رئیس اداره کل مراتع تشکیل چنین کلاسهایی را بسیار مفید می دانست و با علاقه مندی آموزش مرتعداری را در سطوح مختلف توسعه می داد .

آموزش عمران

درسال 1337 برای آموزش روش جدید بهره برداری جنگل ، کلاسی در نوشهر تشکیل شد و مهندس « عزی اصلی » روش جدید را به 10 نفر از کمک مهندسان بنگاه تدریس کرد و سپس این افراد به عضویت گروه عمران منصوب شدند .

آغاز آموزش عکسهای هوایی

در سالهای 1334 تا 1336 عکسهای هوایی از جنگلهای شمال کشور ، در مقیاس 000/1:50 به وسیله یک کمپانی آمریکایی تهیه شد. در سال 1337 نیزعکسهای هوایی جنگلهای کل کشور براساس قرارداد بین بنگاه جنگلها و کمپانی« در لاواید سرویس » برداشته شد .

در شهریور ماه سال 1337 متخصصان آ»ریکایی عکسهای هوایی و آمار جنگل به مدیر عامل بنگاه معرفی شدند که عبارت بوند از « ویلیام راجرز» متحصص عکسهای هوایی و « کپ من » متخصص آمار جنگل پس از آن مقرر شد راجرز علاوه بر وظایفی که بنگاه تعیین کرده بود ، کلاسهایی برای تفسیر عکسهای هوایی تشکیل دهد .

از آنجام که استفاده از عکسهای هوایی برای اجرای طرحهای جنگلداری مدرن اجتناب ناپذیر و استفاده از این عکسها نیز مستلزم آموزش و تعلیمات خاصی بود به همین منظور بنگاه از تاریخ 22/7/1337 کلاسی برای 22 نفر از کمک مهندسان جنگل که مشغول تحصیل بوند دایر کرد و سرپرست امجدی این کلاس را افتتاح کرد .

تعداد پانزده نفر از کمک مهندسان که دانشجویان کلاس تفسیر عکسهایی هوایی بوند ، از اواخر دی ماه سال 1337 به مدت ده روز برای فراگرفتن تعلیمات عملی به سرپرستی مهندس رشدیه ، که در این زمان رئیس اداره مهندسی جنگل بود و ویلیامز راجرز به جنگلهای لاجیم عزیمت کردند .

از میان دانشجویان فارغ التحصیل کلاس عکسهای هوایی چهار نفر انتخاب و در تهران زیر نظر متخصصان مربوطه ، مشغول فرا گرفتن تعلیمات مربوط به طبقه بندی و تفسیر عکسهای هوایی و گویا کردن آنها شدند که نقشه های پلانیمتری بر این اساس تهیه می گردد . این کلاسها در چند دوره در سالهای بعد تشکیل شد و در پانزده مهر ماه سال 1338 سومین دوره کلاس تفسیر عکسهای هوایی تشکیل شد .

دانشجویان این دوره را فارغ التحصیلان آموزشگاه عالی جنگل و کمک مهندسانی که سالها در این مورد کارکرده بوند ، تشکیل می دادند و فقط یک نفر از فارغ التحصیلان خرداد ماه سال 1338 رشته جنگل دانشکده کشاورزی که در اداره آمار و مهندسی جنگل آغاز به کار کرده بود « کریم جوانیر » در این کلاس مشارکت داشت . مدرسان این کلاس « ویلیامز راجرز» « جکسون» ،« کپ من » از مشاوران آمریکایی بودند . جکسون سرپرستی اکیپهای تفسیر عکسهای هوایی را که غالباً به شمال عزیمت می کردند به عهده داشت .

در این زمان ، بنگاه جنگلها به کمک مهندسانی که به مدت شش ماه در کادر تفسیر عکسهای هوایی و آمار جنگل ، زیر نظر مشاوران آمریکایی وایرانی آموزش دیده و پس از خاتمه امتحان کتبی وارد مرحله تقسیم شده و توفیق یافته یوند گواهینامه رشته آمار جنگل اعطا کرد .

بسیاری از کمک مهندسان فارغ التحصیل این کلاسها به صورت گروهای اعزامی در منطقه طوالش ، طبقه بندی عکسهای هوایی جنگلهای حوزه دره نا و شفارود را که مساحتی در حدود 000/100 هکتار بود به پایان رساندند و عکسهای گویا و نقشه های پلانیمتری آنها تهیه شد به نحوی که نقشه با مقیاس 000/1:500 در زمستان سال 1338 در اختیار شرکت صنایع چوب گیلان و سرجنگلداری گیلان قرارگرفت .


آموزشگاه جنگلبانی خاورمینانه

با وضعی که کشورهای خاورمیانه داشتند ، لزوم تاسیس آموزشگاهی که بتواند فن جنگلبانی را در قالب معیارهای علمی و فنی مناب با جنگلهای این نواحی آموزش دهد ، کاملاً محسوس بودو این مساله در کمیسیون جنگلبانی خاورمیانه مطرح گردید . هرچند در ابتدا نام کشوری برای تاسیس این آموزشگاه برده نمی شد ، ولی نظر عمده بر یک کشور عربی بود. کمیسیون براین باور بود که پس از تشکیل این آموزشگاه دانشجویان علاقه مند کشورهای خاورزمیانه بتوانند در آن شرکت کنند . سهم هرکشور در مدیریت و مسائل مالی آن منوط به تعداد دانشجویی بود که به این آموزشگاه می فرستادند . سازمان خواروبار کشاورزی حاضر به تامین مخارج مقدماتی آن گردید و کمیسیون در ادامه برنامه های خود نهایتاً ایجاد مدرسه کادر جنگلبانی را تصویب و محل آن را سوریه و به زبان عربی تعیین کرد که ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ایران قابل استفاده نبود .

کلاسهای پراکنده برای افزایش سطح علمی وفنی کارمندان بنگاه در تهران و جنگلهای شمال همچنان دایر می گردید که نشانگر فعالیت کارشناسان و متخصصان جنگل بود . چنانکه در اردیبهشت 1335 کلاسی تحت نظر کارشناسان خارجی و داخلی تشکیل گردید که در آن دروس نظری رشته های جنگلداری ، جنگلبانی ، نقشه برداری به مهندسان و کمک مهندسان آموخته شد و برنامه های عملی نیز در جنگلهای دلند و تمیشان در خرداد ماه همان سال به اجرا در آمد.

کلاس عمران 

درسال 1335 کلاس عمران برای تدریس درس جنگلداری و پرورش جنگل به وسیله ژانتی مستشار سازمان خواروبار کشاورزی جهانی آغاز شد . مدت این دوره 10 روز بود .

ژانتی معتقد بود که اجرای روش شاخه زاد برای جنگلهای رشت به منظور تولید چوب برای زغال مناسب است ، ولی در آینده که مصارف زغال تقلیل خواهد یافت تدریجاً باید گونه های مهم صنعتی یا ذیقیمت جای آن را بگیرند .

کلاس تعلیماتی در سرجنگلداریها

در سال 1336 برای تنظیم صحیح دفترچه های بهره برداری جنگل به سرجنگلداریها تعلیماتی داده شد.ژانتی کارشناس خارجی بنگاه به مناطق لاهیجان و ساری عزیمت نمود همکاران وی عبارت بودند از مهندس عزیز اصلی و ابراهیم قاضی و لطفی مدت تعلیمات یک هفته بود .

کلاس عمران

در اردیبهشت سال 1338، کلاس عمران برای افزایش سطح معلومات روسای گروه عمران و دانشجویان سال دوم آموزشگاه عالی جنگل گرگان زیرنظر:

دکتر ترگوبوف، ویلیامز راجرز، مهندس کیابی و مهندس رشدیه تکشیل شد و در این کلاس تعلیمات عکسهای هوایی ، نقشه برداری ، آمار جنگل و تهیه طرحهای جنگلداری آموزش داده شد . این کلاس تا آخر آردیبهشت ادامه داشت .

تشکیل مجدد کلاس جنگلبانی

در سال 1343 به دلیل اینکه با اجرای قانون ملی شدن از مالکان خصوصی جنگل خلع ید گردیده و جنگلبانی ایران جهت اداره  وحفاظت این جنگلها نیاز به کادر تربیت شده بیشتری داشت لذا خبر تشکیل کلاسهای جنگلبانی قوت گرفت تا اینکه در تاریخ 19/12/1343 در جلسه ای با حضور معاونان وزارت کشاورزی ، دکتر « فواد آدالی » رئیس نمایندگی فائو در ایران ، و مدیران کل سازمانهای وابسته به وزارت کشاورزی، کلاسهای مذکور توسط سپهبد ریاحی وزیر کشاورزی افتتاح گردید . دوره کلاس 6ماه بود که 2ماه آن منحصراً در شمال تشکیل شد .

کلاس بهره برداری

در سال 1343 سازمان جنگلها و مراتع کشور ، کلاس کوتاه مدت بهره برداری جنگل و با استفاده از اعتبارات سازمان برنامه در جنگلهای حوزه ویسر و اسالم زیر نظر بهرام تابش تشکیل داد که در آن دکتر « فواد آدالی » کارشناس فائو که مامور همکاری با سازمان جنگلبانی ایران و رئیس هیات نمایندگی فائو در ایران بود شرکت داشت . وی که تجارب زیادی در امور جنگل داشت و مدتی نیز رئیس سازمان جنگلبانی  و معاون وزیر کشاورزی کشور ترکیه بود ، در آموزش کارآموزان این کلاس به طور موثری شرکت کرد . در این کلاس کارآموزان با آخرین پیشرفتهای فنی بهره برداری جنگل ، جاده سازی ، قطع درخت ، تهیه زغال ، ساختمان انواع کوره ها ، کار با اره های موتوری و غیره آشنا شدند .

کلاس حفاظت خاک

در همین سال کلاس حفاظت خاک به مدت 15 روز در سیراچال (مسیرکرج به گچسر) زیر نظر مهندس ابراهیم انصاری تشکیل شد . در این کلاس دکتر فواد آدالی ، دکتر ریچاردی ، دکتر منوچهر زرین کفش ، دکتر دوو و عده ای دیگر تدریس می کردند .

کوشش سازمان جنگلبانی برای گسترش آموزش منابع طبیعی در دبیرستانها

آموزش موضوعات عمومی منابع طبیعی در دوره دبیرستان ، نظر و فکر نوی بود که در فروردین سال  1340 سازمان جنگلبانی ایران به آن پرداخت 1340 سازمان جنگلبانی ایران به آن پرداخت و از وزارت فرهنگ خواست که به منظور بالا بردن اطلاعات دانش آموزان دبیرستانها و دانشسراهای کشاورزی کشور در برنامه های آموزشی ، مسائل منابع طبیعی نیز گنجانده شود . برمبنای چنین درخواستی کمیسیونی باحضور رئیس اداره آموزش روستایی و کشاورزی وزارت فرهنگ و نماینده سازمان جنگلبانی تشکیل شد و قرار شد موادی چند درباره اصول ابتدایی جنگل شناسی  ، مرتعداری و اطلاعات عمومی درباره جنگلهای کشور تهیه و پس از تصویب نهایی در دبیرستانها و دانشسراهای کشاورزی تدریس شود . پس از آن کم کم در مواد درسی موضوعاتی از جنگل و مرتع و اهمیت آنها گنجانده شد . در حال حاضر درسی به نام « سیمای طبیعی استان » در دبیرستانها تدریس می شود که گر محتوای خوبی داشته باشد ، نتیجه مطلوب از درخواست آن زمان سازمان ، حاصل خواهد شد .

کلاسهای متفرقه در سطح مهندسان

کلاس ترویج

به منظور بالا بردن سطح معلومات جنگلبانان کادر جنگلبانی شمال کشور ، کلاس بازآموزی در تیرماه سال 1332 در شاهی (قائم شهر ) مرکز سرجنگلداری مازندران دایر شد . طبق برنامه تنظیم شده جنگلبانان به دستجات معین تقسیم شده و هر دسته در عرض 4 روز دوره را طی کردند . مدت کلاس 45 روز بود که با تشریک مساعی اداره همکاری فنی ایران و آمریکا صورت گرفت . دروسی که تدریس می شد عبارت بودند از :

-        گیاه شناسی جنگل

-        جنگلداری

-        جنگلکاری

-        بهره برداری جنگل

-        حفاظت آب و خاک

-        زغالگیری و تهیه مواد قطرانی چوب

-        چوب شناسی

از طرف بنگاه برای تدریس در این کلاس دکتر ثابتی ، مهندس مجتهدی ، مهندس بیگلرپور ، مهندس میرحیدر و از طرف همکاری فنی مهندس عابدی رشدیه تعیین شده بودند. این کلاس برای کادر سرجنگلداریهای شهسوار (تنکابن)و رشت از تاریخ 23 ماه 1332 در شهسوار (تنکابن)افتتاح گردید .

دکتر واری سیو[2]  کارشناس صنایع چوب مدت دو سال از 1331 در اداره بررسیهای بنگاه جنگلها و دانشکده کشاورزی مشغول خدمت بود . دکتر واروسیو در کلاس تخصصی جنگل رشته صنایع چوب را تدریس می کرد . ایجاد آزمایشگاه چوب شناسی و صنایع چوب در دانشکده کشاورزی کرج ، مرهون زحمات اوست .وی در شهریور 1333 در کشور هلند در نتیجه سکته قلبی در گذشت .

در شهریور سال 1333 از طرف فائو(FAO ) کلاس موقتی برای تدریس روش جنگلبانی وسیاسی که هر کشور برای استفاده و نگهداری از جنگلهای خود اتخاذ می نماید ، تشکیل شد که در آن نمایندگان ایران ، قبرس ، مصر، عراق ، لبنا ، سوریه و ترکیه شرکت کرده بودند .

در سال 1339 تهیه طرحهای جنگلداری ، به روش جدید به کمک کارشناسان خارجی و کارشناسان گروههای عمران زیرنظر دکتر ترگوبوف به فارغ التحصیلان سال 1338 رشته جنگل دانشکده کشاورزی و فارغ التحصیلان سال 1338 آموزشگاه عالی گرگان تعلیم داده شد . در این برنامه آموزشی که به مدت 38 روز به طول انجامید برنامه های عملی در جنگلهای لوه، بهشهر ، لاجیم ، نوشهر و ویسر انجام گرفت . اداره مهندسی جنگل نیز در اجرای این برنامه همکاری داشت .

ضمناً مهندس عزیزاصلی در این برنامه از طرف سازمان جنگلبانی به عنوان مترجم دکتر ترگوبوف مشارکت داشت و در این مدت اصول فنی ، روشهای بهره برداری و نحوه تهیه طرحهای جنگلداری به فارغ التحصیلان تعلیم داده شد .

اعزام کارشناسان بنگاه به خارج از کشور و تامین نیروی آگاه و کارآمد

مسافرت کارشناسان بنگاه به خارج از کشور از نظر آموزش و پژوهش و بخصوص مدیریت صحیح منابع طبیعی کشور بسیار ضروری بود .

بنگاه جنگلها از بدو تاسیس درصدد اجرای برنامه های ویژه در اعتلای سطح علمی کارشناسان خود بود که در این مورد بهتر است به قسمتی از مقاله مهندس « نصرت اله اسدی » که با عنوان « خوش آمدگویی به همکارانی که از سفر غرب مراجعت کرده بودند » در دی ماه سال 1332 منتشر شد ، توجه کنیم :

« فقید سعید مهندس کریم ساعی ، بانی جنگلبانی ایران علاقه مفرطی به اعزام افراد کادر فنی به اروپا و آمریکا جهت مطالعه و بررسی در رشته های علمی جنگلبانی داشت و به اهتمام او بود که وسائل حرکت اولین دسته مهندسین بنگاه جنگلها تدارک شد . او عقیده داشت اگر کارمندان تحصیل کرده به خارج اعزام شوند این مسافرت ولو برای مدت کوتاه بوده و مترتب فراگرفتن رشته کاملی نشود و فرصت کافی جهت گذراندن مراحل مختلف تخصصی و دکترا در دست نباشد ، مع الوصف ملاحظه تاسیسات  و موفقیتهای علمی و عملی ممالک غرب لااقل فوق العاده در تعیین روحیه آنان موثر است . چه حفظ حراست جنگلهای کشور و تحول خط مشی بهره برداری غلط فعلی در مرحله اول مستلزم وجود کادر قوی و تحصیل کرده و مطلع است تا بتوان در سایه قدرت مالی و قانونی از هدایت و ارشاد آنان بهره مند شد . به همین سبب بود که مرحوم ساعی در هر یک از ادوار تصدی امور جنگلها اقدام به افتتاح کلاس های فنی اعم از جنگلبانی و کمک مهندسی و مهندسی جنگل می کرد و کادر فعلی که حاصل کوششهای خستگی ناپذیرآن مرحوم است هرچند با توجه به وسعت جنگلها و لزوم اجرای برنامه های فوق و احیاء و ایجاد جنگل و مراقبت و کنترل شدید هنوز ضعیف و ناچیز می نماید مع ذالک نیروی علمی و معنوی قابل ملاحظه ای است که باید از آن حداکثر استفاده به عمل آید .

اعزام کارشناسان بنگاه به خارج از کشور و تامین نیروی آموزشی و پژوهشی

بنگاه جنگلها از سالهای 1329 به بعد هر ساله تعدادی از کارشناسان خود را به خارج از کشور می فرستاد که از جمله مسافرت مهندس امیرمالک مشاور فنی و مهندس عابدین بازرس بنگاه و مهندس جزیره ای رئیس اداره جنگلکاری به کشور آمریکا، جهت بازدید از موسسات آتش نشانی ، جنگلکاری و جنگلداری بود که در تاریخ 22/8/1330 انجام گرفت . همچنین سازمان خواروبار کشاورزی ملل متحد به چند نفر از کارشناسان بنگاه برای تکمیل مطالعات خود در رشته های چوب ، چوش شناسی ، گیاه شناسی ، جنگلداری و جنگلبانی و صنایع چوب بورس تحصیلی یکساله داد که عبارت بودند از : مهندس صائبی سربازرس بنگاه در رشته استفاده از چوب ، مهندس حبیب اله ثابتی رئیس اداره بررسیهای جنگل جهت بررسی در رشته چوب شناسی و گیاه شناسی ، مهندس بیگلرپور بازرس بنگاه جهت بررسی در رشته جنگلداری ، مهندس آصفی جهت بررسی در رشته جنگلبانی ، مهندس ثابتی به شهر ؟؟؟؟ در کشور فرانسه برای مطالعات جنگل عزیمت کرد و در این سفر موفق به تهیه رساله و اخذ درجه دکترا شد .

ضمناً درسال 1331 مهندس حسین مشتاق و مهندس سعید رضوی از طرف فائو به اروپا رفته بودند که پس از خاتمه ماموریت یک ساله در آبان ماه 1332 به ایران مراجعت کردند .

مهندس محمد حسین جزیره ای در سال 1333 برای ادامه تحصیل و تکمیل مطلاعات خود به کشور بلژیک عزیمت کرد و با درجه ممتاز به اخذ درجه دکترا نائل شد . مهندس محمد عابدی عازم دانشگاه یوتادر آمریکا شد و موفق به اخذ درجه فوق لیسانس گردید . مهندس مرتضی خاوری به دعوت سازمان خواربار کشاورزی به کشور فرانسه عزیمت کرده و دانشنامه مهندسی جنگل از فرانسه دریافت کرد . مهندس ضیاء الدین رشدیه به کشور آمریکا عزیمت کرد و به اخذ دانشنامه فوق لیسانس نائل شد . میرهادی شاپوریان در سال 1333 به فرانسه عزیمت و درجه دکترا دریافت کرد . مهندس حسین میرحیدر در سال 1335 از آمریکا درجه فوق لیسانس اخذ کرد . ضمناً مهندس داداش زاده ، مهندس محمد صادق کیابی ، مهندس کریم کیایی ، مهندس حسین مشتاق  ،مهندس سعید رضوی داودی و مهندس عبدالخالق یوسفی به اروپا عزیمت کردند و در رشته های تخصصی خود ر سالهای 1335 تا 1337 به تحصیل پرداختند .

در سال 1337 ، نه نفر از کمک مهندسان پس از گذراندن دوره کارآموزی زیر نظر پروفسور گلیزرکارشناس فائو ، در جنگل آموزشی لوه گنبد در نیمه اول اسفند ، تهران را به قصد کشور آلمان ترک کردند . مهندس ناصر مجتهدی نیز در همین ایام به اروپا عزیمت کرد و به اخذ درجه دکترا نائل آمد . مهندس عزیز اصلی درسال 1340با استفاده از بورس فائو برای تحصیل در رشته جنگلداری به مدت 2 سال به مدرسه عالی جنگل و میاه فرانسه در نانسی عزیمت کرد و پس از بازگشت مدتی در سازمان به کارمشغول بود ولی چون انستیتو جنگل و مرتع که جدیداً دایر شده بود ، نیاز به وجود ایشان داشت لذا به انستیتو مذکور منتقل شد وبا سمت استادیار مشغول تدریس گردید .

مهندس پرویز مهد یزاده فارغ التحصیل آموزشگاه عالی جنگل و مرتع نیز در سال 1338 برای تحصیل در رشته نقشه برداری به مدت یک سال به آمریکا عزیمت کرد . بورس ایشان از محل همکاریهای فنی و اقتصادی در آمریکا بود . نامبرده جهت پایان دکترا بورس خود را تمدید کرد و توانست در رشته آمار مدرک دکترا اخذ کرده وبه ایران مراجعت کند . دکتر مهدیزاده اولین رئیس موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع در ایران بود ( سال 1348) و تا انقلاب اسلامی ایران در این سمت باقی ماند و سپس به آمریکا مهاجرت کرد .

ضمناً تعدادی دیگر بعداً از طرف بنگاه جنگلها به خارج عزیمت کردند که بعضی از آنها مانند مهندس یحیی نظیری موفق به اخذ درجه دکترا شدند . در واقع بنگاه جنگلها در اعتلای سطح علمی کارشناسان خود کوشش و اقدامات قابل توجهی به عمل آورد .

آغاز آموزش عالی در ایران

در خرداد ماه سال 1307 قانون اعزام محصل به خارج تصویب شد و اولین کاروان محصلین در 23 مهر ماه همان سال مرکب از 110نفر که در مسابقات قبلو شده بودند به سرپرستی اسماعیل مرآت به اروپا رفتند در میان این دانشجویان چند نفر در رشته کشاورزی جنگل بودند که نقش آفرین تحولات مهم در این زمینه در کشور شدند .

در سال 1312 لایحه تاسیس دانشسراها به تصویب رسید و وزارت معارف موظف به دایر کردن 25 دارالمعلمین و دارالمعلمات در ظرف 5 سال از سال 1313 در تهران و شهرستانها گردید تا بتوانند معلم تربیت کنند و تعلیمات اجباری را به موقع اجرا بگذارند . در اواخر همان سال لایحه تاسیس دانشگاه به مجلس داده شد البته تا آن موقع مدارسی چون مدرسه طب ، مدرسه عالی موسیقی ، مدرسه مهندسی ، مدرسه علوم سیاسی و چند مدرسه دیگر در تهران دایر شده بود اما از نظر ارزش علمی داشتن استاد چنان اعتبار نداشتند و امکانات کافی در اختیارشان نبود .

در 15 بهمن سال 1313 خورشیدی نخستین دانشگاه ایران ( دانشگاه تهران ) در عصر معاصر تاسیس شد .

فرهنگستان سابق ایران

در سال 1314 فرهنگستان ایران مرکب از دانشمندان و فضلا و ادبا تشکیل شد . این فرهنگستان فقط برای واژه گزینی در تبدیل واژه های بیگانه به فارسی بود .


ساعی و آموزش عالی جنگلبانی

ساعی از سال 1316که وارد خدمت اداره کل کشاورزی شد، تحولات عمده در زمینه جنگل چه از نظر آموزشی و چه از نظر اجرایی ایجاد کرد و تا هنگامی که در قید حیات بود ، در اندیشه تعالی آموزش جنگلبانی و توسعه مدیریت مدرن جنگلبانی برمبنای اصول علمی و فنی بود .

ساعی در سال 1310 تحصیلات خود را در مدرسه فلاحت کرج به پایان رسانده و برای ادامه تحصیل به کشور فرانسه عزیمت کرد . ساعی در میان اولین کاروان ازعام محصل به خارج از کشور بود . این کاروان مرکب از صد و ده نفر از زبده ترین فارغ التحصیلان کشور بود که در 23 مهرماه 1307 پس از قبولی در مسابقات رسمی دولتی به سرپرستی اسماعیل مرآت عازم اروپا شد.

دایره جنگل برای انجام کارهای استان گیلان و آستارا و بررسی گزارشهای ماموران جنگلبانی در سال 1317 در اداره امور کشاورزی که ریاست آن را محمد بیات به عهده داشت به وجود آمده بود .

در سال 1321 ساعی پیشنهاد تاسیس رشته جنگل در دانشکده کشاورزی را داد که با پشتیبانی احمد حسین عدل رئیس وقت دانشکده کشاورزی به تصویب رسید . از سال 1324 پس از پیوستن دانشکده مزبور به دانشگاه تهران ، موضوع ایجاد آزمایشگاه جنگل و چوب شناسی مطرح گردید . با تاسیس بنگاه جنگلها در تاریخ 24/12/1327 ساعی به ریاست هیات مدیره و مدیریت عامل بنگاه انتخاب گردید .

ساعی مصمم بود در دانشکدعه کشاورزی به تاسیس دوره های آموزش عالی جنگلبانی بپردازد و برای این منظور دوره کلاس تخصصی برای ، مهندسان کشاورزی را پیشنهاد کرد که نتیجه آن دایر شدن اولین دوره تخصصی در سال 1329 به مدت 2 سال بود .

ضمناً در مورد آموزش جنگل ، ساعی به دو کار بسیار مهم و اساسی دست زد که نخستین آن بنیان گذاری آموزش جنگل در دانشکده کشاورزی درسال 1321 بود که در آن زمان دانشکده هنوز متعلق به وزارت کشاورزی بود و دیگری انتشار نشریه بنگاه جنگل بود که موجب اعتلای سطح علمی و فنی کارشناسان بنگاه مذکور و علاقه مندان به جنگل و مرتع می گردید .

دایر شدن دوره دو ساله تخصصی در سال 1329نشان داد که تدریس دروس به صورت نظری و بدون آزمایشگاه و تجهیزات آن چندان نتایج مطلوب در ارتباط با هدفها نمی دهد و لذا فکر ایجاد یک آزمایشگاه مجهز جنگل و چوب شناسی در برنامه ها و اقدامات ساعی قرار گرفت که با کمک مالی اداره همکاری ایران و آمریکا ، فائو ، سازمان برنامه و دانشگاه طرح تاسیس این آزمایشگاه از طرف شورای دانشکده تصویب و اجرای آن آغاز گردید .

لی با نهایت تاسف و تاثر بنیان گذار سازمان جنگلبانی ، آموزش دانشگاهی رشته جنگل و پایه گذار تحقیقات منابع طبیعی ، خود پایان ساختمان آزمایشگاه را ندید و در زمانی که تازه پایه های ساختمان آزمایشگاه استوار شده بود، در 4 دی ماه 1331 پدرجنگلبانی ایران در حین انجام وظیفه در یک سانحه هوایی درگذشت و ایران یکی از بهترین فرزندان خود را از دست داد .

ساختمان این آزمایشگاه با همکاریهای دکتر واروسیو[3]  کارشناس فائو و دکتر کارول [4]  وکرنان [5] اعضای اداره همکاری ایران و آمریکا درسال 1333 به پایان رسید و با رسیدن ماشینها و لوازم آزمایشگاهی از خارج ، نصل آنها تا اواخر سال 1334 ادامه یافت و آماده بهره برداری گردید . قسمت چوب شناسی این آزمایشگاه دارای سالن تشریح چوب ، خواص فیزیکی و مکانیکی چوب ، قسمت آغشته کردن چوب و بخش شیمی چوب بود . آزمایشگاه جنگل دارای قسمتهای جنگلکاری ، جنگل شناسی و موزه و باغ جنگل بود .

دکتر رضا حجازی در تجهیز و راه اندازی آزمایشگاه جنگل و چوب شناسی با حمایت ریاست وقت دانشکده ، دکتر محمد حسن مهدوی ، زحمات زیادی کشید. در آن زمان کادر این آزمایشگاه عبارت بود از :

1-     دکتر رضا حجازی ، دانشیار

2-    مهندس محمد طباطبایی ، معلم آزمایشگاه و متصدی شعبه چوب

3-    مهندس ریاحی ريال، کارمند فنی

4-    مهندس پرویز نیلوفری ، متصدی شعبه خواص فیزیکی و مکانیکی و آغشته کردن چوب

5-    مهندس علی نگارستان ، متصدی آزمایشگاه جنگل شناسی

ضمناً برای تامین کادر فنی این آزمایشگاه از وجود کوهن [6]  کارشناس فائو استفاده شد .

آغاز آموزش عالی جنگل در ایران

در اوایل سال 1329 آیین نامه آموزش عالی جنگل برمبنای همکاری بنگاه جنگلها و دانشگاه تهران تدوین و برنامه تحصیلی تعیین گردید که آیین نامه آن به شرح زیر است :

ماده 1- در دانشکده کشاورزی کلاسی به نام کلاس تخصصی جنگل تشکیل می شود .

ماده 2- داوطلبان ورود به این کلاس باید واجد شرایط سه گانه ذیل باشد :

الف- داشتن دانشنامه مهندسی کشاورزی معادل با لیسانس

ب- خدمت کردن در بنگاه جنگلها به عنوان کارمند و داشتن دو سال سابقه خدمت در امور مربوط به کشاورزی و جنگلها

ج- نداشتن سوء سابقه

ماده 3- هرگاه عده داوطلبان حائز شرایط که از طرف بنگاه جنگلها معرفی می شوند ، بیش از عده ای باشد که دانشکده کشاورزی برای کلاس تخصصی جنگل می پذیرد ، عده لازم از طرق مسابقه طبق آیین نامه مصوب شورای دانشکده کشاورزی انتخاب خواهند شد .

تبصره فارغ التحصیلان دانشکده کشاورزی که به اخذ دیپلم مهندسی کشاورزی موفق شده و به سه ماه تمام در بنگاه کل جنگلها کار آموزی (استاژ)کرده باشند می توانند با پرداخت مبلغی به عنوان ماهیانه که از طرف دانشکده تعیین خواهد شد ، در صورت امکان و تصویب شورای دانشکده کشاورزی برای تحصیل در کلاس تخصصی جنگلها پذیرفته شوند .

ماده 4- دوره کلاس تخصصی جنگل یازده ماه است که هست ماه آن در کرج صرف تعلیمات نظری و آزمایشگاهی و سه ماه آن در کلاردشت به عملیات جنگل اختصاص داده خواهد شد. دوره هشت ماهه کرج از اول آبان ماه تا آخر خرداد و سه ماهه در کلاردشت از اول تیر ماه تا آخر شهریور ماه خواهد بود .

تبصره در بدو تاسیس و با توجه به مدت کلاس دروس وقتی شروع می شود که معلمین و وسایل کار فراهم باشد .

ماده 5- دروسی که در کلاس تخصصی جنگل تدریس می شود به شرح زیر است ؛

درون تکمیلی

نظری

آزمایشگاهی

1-گیاه شناسی جنگل

64 ساعت

64ساعت

2- جانورشناسی

16

16

3-نقشه برداری

16

16

4-ریاضی و آمار

24

32 عملیات در کلاردشت

5-جنگل شناسی(جغرافیایی جنگل)

32

عملیات در کلاردشت

6-چوب شناسی

16

16ساعت

7-جنگلکاری

32

64

8-حمایت جنگل

16

عملیات در کلاردشت

9-آفات

16

31ساعت

10-بیماریهای قارچی جنگل

16

32 ساعت

11-مهندسی جنگل

32

64 ساعت

12- صنایع چوب

32

16 ساعت

13-مرتعداری

16

16 ساعت

14-ماهی شناسی

32

16 ساعت

15- اقتصاد جنگل

16

19ساعت

16- حقوق جنگل

16

19ساعت

17-تعلیمات اداری (به منظور آموختن تهیه و تنظیم گزارشها)

16

16ساعت

ماده 6- به داشنجویانی که دور کلاس تخصصی جنگل را با موفقیت به پایان برسانند ، دانشنامه متخصص جنگل داده می شود .

ماده 7- دانشجویان این کلاس می توانند در محوطه دانشکده کشاورزی سکونت کنند .

ماده 8- بودجه کلاس جنگل از طرف بنگاه جنگل و سازمان برنامه بر طبق پیشنهاد دانشگاه تامین و تحت نظر شورای دانشگاه به مصرف خواهد رسید .

ماده 9- معلمین این کلاس به جز عده ای که از دانشگاه تعیین و منصوب می شوند از میان کارشناسان ایرانی و خارجی که در امور مربوط تحصیلات عالی داشته باشند و صلاحیت تدریس آنها به پیشنهاد شورای دانشکده کشاورزی به تصویب شورای دانشگاه رسیده باشد انتخاب می شوند و به آنها حق الزحمه یا حق التدریس پرداخت خواهد شد .

آیین نامه کلاس اختصاصی بنگاه جنگل در تاریخ6/2/1329 به تصویب چهارصد و دومین جلسه شورای دانشگاه به ریاست دکتر علی اکبر سیاسی ، رئیس وقت دانشگاه تهران، رسید .

در اجرای این قرارداد و آیین نامه در مرداد ماه همان سال (1329) پس از رسیدگی به مدارک داوطلبان 16 نفر از مهندسان کشاورزی از بین کارمندان بنگاه و کارمندانی که به همین منظور از وزارت کشاورزی به بنگاه منتقل شده بودند، انتخاب و به دانشکده کشاورزی کرج اعزام گردیدند ، که در عمل  15 نفر شرکت کردند . چون این عده طبق برنامه مصوب می بایست ابتدا با محیط جنگل آشنایی

-        مهندس حشمت اله شهیدی

-        مهندس احمد صفری زاده

-        مهندس ابراهیم قاسم زاده

-        مهندس یوسف گودرزیان (فرشید )

-        مهندس قاسم نظری مقدم

-        مهندس گودرز شیدایی

-        مهندس اکبر فتحی

-        مهندس محمد فریور

نام استادانی که در این کلاسها تدریس کرده اند ، در اولین دوره رشته تخصصی جنگل آمده است .

تاریخچه تشکیل دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

در سال 1334 ریاست دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران ، دکتر محمد حسن مهدوی ، درصدد توسعه دانشکده و تاسیس رشته های جدید و تبدیل دوره لیسانس به فوق لیسانس برآمد که خوشبختانه در نتیجه مساعی و زحمات ممتد این استاد ارجمند برنامه های تدوین و تصویب شده در شورای دانشکده در سال 1335 به تصویب شورای دانشگاه تهران که ریاست آن را دکتر اقبال به عهده داشت ، رسید و تمامی دانشجویان ورودی سال 1334 این دانشکده که صدنفر بوند ، مشمول این مقررات جدید آموزشی ، یعنی گذراندن دوره چهارساله و اخذ دریجه فوق لیسانس گردیدند . برمبنای این طرح جدید آموزشی رشته های تخصصی به شرح زیر دایر گردید :

 

مهندسی زراعی (آبیاری)

زراعت

باغبانی

دفع آفات

ماشین آلات کشاورزی

جنگل

دانشجویان اولین دوره رشته جنگل  نفر به شرح زیر بودند :

-        ایرج آب برین

-        اورومعلی بابایی

-        کریم جوانشیر

-        مسعود فروغی

-        هوشنگ گودرزی

-        فیروز نخجوانی

-        سیاوش کوه نور اسفندیاری

-        حاج اسماعیل بهره مند

-        هنر ریاحی

-        محمد علی کاظمی

-        خسرو مصطفایی

-        عباسعلی نادر سپاهی

استادانی که در اولین دوره رشته تخصصی جنگل و همچنین دوره تخصصی مهندسان کشاورزی تدریس می کردندعبارت بودند از :

-        مهندس غلامعلی بنان ( مهندسی جنگل ، عکسهای هوایی)

-        دکتر رضا حجازی ( چوب شناسی، صنایع چوب، درخت شناسی)

-        مهندس محمد حسین جزیره ای ( جنگل شناسی ، جغرافیایی جنگل )

-        دکتر حبیب اله ثابتی ( فیتوسوسیولوژی)

-        مهندس حسین میرحیدر ( آمار و اندازه گیری جنگل )

-        مهندس ناصر مجتهدی ( فراورده های جنگلی، زغالگیری )

-        مهندس ناصر گلسرخی ( مرتع )

-        مهندس بریمانی ( ماهی شناسی)

حاصل نیمایند و تعلمیات عملی جنگل را نیز فراگیرند لذا از  15 مرداد تا آخر شهریور ماه 1329 به شمال اعزام شدند . پس از طی این کارآموزشی از اول مهر ماه در کلاسهای درس در دانشکده کشاورزی مشغول به تحصیل شدند . دوره تعلیمات نظری به مدت 8 ماه از اول مهر 1329 تا پایان اردیبهشت سال 1330 بود . اسامی دانشجویان این دوره عبارت بودند از :

-        مهندس جواد عسگری

-        مهندس عبدالحسین مستعان

-        مهندس حسین مشتاق

-        مهندس مرتضی خاوری

-        مهندس فهیمی

-        مهندس تقی جبرئیلی

-        مهندس طاهریان

-        مهندس ناصری

-        مهندس محمد علی کشت بد

-        مهندس رضا صدقیانی

-        مهندس سعید رضوی داودی

-        مهندس ضیاء الدین رشدیه

-        مهندس حقیقی بختیاری

-        مهندس محمد حسین فخارزاده

-        مهندس کاظمی

کلاسهای مرتع در سال 1334 و 1335

نظربه اهمیتی که موضوع حفاظت و اصلاح مراتع در کشورهای خاور نزدیک و خاورمیانه کسب کرده بود سازمان همکاریهای فنی و تعلیماتی دولت آمریکا تصمیم گرفت که در یکی از کشورها به تشکیل کلاسهای مرتعداری مبادرت ورزد . با توجه به موقعیت مخصوص اکولوژیکی و پوششهای گیاهی و اقداماتی که در مورد مراتع ایران انجام شده بود اولین کلاس در سال 1334 در تهران تشکیل شد که دو کشور عراق و پاکستان نیز دعوت به عمل آمده بود.

چون نتایج حاصله از تشکیل این کلاس بسیار رضایت بخش بود در سال 1335 نیز تصمیم گرفته شد که کلاس مشابهی دوباره در ایران دایر شود . این کلاس در سال دوم به مدت 18روز برای شرکت کنندگان سال گذشته و به مدت 45 روز برای شرکت کنندگان جدید بود . در این سال نمایندگانی از افغانستان، ترکیه و مصر نیز شرکت داشتند از 18 نفر استادی که در این کلاسها به تدریس پرداختند ، 12 نفر خارجی بودند .

موضوع مواد درسی

مطالعه و صورت برداری از نباتات موجود ، آب ، اقلیم ، وضع خاک ، موقعیت زمین ، ظرفیت فعلی مراتع ، دامهای موجود ، طرق اداره آبریزها و منابع آب، طرق مختلف اصلاح مراتع موجود ، احداث مراتع جدید ، تهیه علوفه تکمیلی برای دام ، تنظیم برنامه برای استفاده صحیح از مراتع ، نقشه برداری ، استفاده از صحیح از مراتع جنگلی و زراعت دیم در دامنه ها که همه ساله باعث از بین رفتن خاک می گردد از موضوعات مورد بحث در کلاس فوق الذکر بودند.

مهندس جواد ایرانفر مدیر و مسوول این کلاسها بود که به همین مناسبت از طرف وزیر کشاورزی مورد تقدیر قرار گرفت .

در سال 1336 برمبنای تفاهم نامه ای بین بنگاه جنگلها و دانشگاه تهران یک دوره تخصصی برای 12 نفر از مهندسان کشاورزی در آزمایشگاه جنگل و چوب شناسی دانشکده دایر شد ، که در سال 1337 این دوره تخصصی را به پایان رساندند .

اسامی مهندسان این دوره تخصصی که بعداً از کارشناسان برجسته بنگاه جنگلها شدند عبارتند از :

-        مهندس حسن امامی

-        مهندس حسن درستکار

-      دکتر منوچهری(آفات و بیماریهای جنگل )

-        دکتر میمندی نژاد (اکولوژی)

-        مهندس امین الدین پور سعادت

-        مهندس جهانبخش زنگنه

 

در سال 1339با کوشش دکتر رضا حجازی و حمایت ریاست وقت دانشکده دکترحسن مهدوی و حمایت مهندس رضا صدقیانی که مجری طرحهای کشاورزی و جنگل در سازمان برنامه و معاون سازمان برنامه بودند و همچنین کوشش دکتر یحیحی نظیری رئیس اداره آموزش و روابط بین امللی سازمان جنگلبانی و بخصوص کمکهای دکتر ولادیمیرترگوبوف کارشناس سازمان ملل ، مقدمات تاسیس انستیتوی جنگل فراهم گردید ، به طوری که در هشتم اردیبهشت سال 1341موافقت نامه تشکیل انستیتوی جنگل و مرتع در دانشکده کشاورزی بین دولت ایران و صندوق مخصوص سازمان ملل به امضاء رسید .

با تشکیل انستیتو جنگل و مرتع ، تعدادی از کارشناسان برجسته اروپایی که کارشناس فائو نیز بودند ، مشغول تدریس در این موسسه آموزشی و پژوهشی گشتند .

قبل از تشکیل انستیتو دکتر ترگوبوف برای آموزش کارشناسان بنگاه و سپس سازمان جنگل به دعوت دولت ایران به ایران آمد و مدت دو سال در زمینه طرحهای جنگلداری همکاری داشت . ماموریت ایشان در تابستان سال 1339 به پایان رسید و در این موقع ضیافتی با حضور دکتر آموزگار وزیر کشاورزی ، سفیرکبیر یوگسلاوی و رئیس نمایندگی FAO در ایران ترتیب یافت .

ترگوبوف پس از عزیمت از ایران تلگرافی به شرح زیر برای ریاست سازمان جنگلبانی ارسال داشت که از نظر تاریخی قابل توجه است :

« به عالیجناب سرتیپ خواجه نوری ریاست سازمان جنگلبانی ایران تهران سرتیب ! من ، از دریافت نامه مورخ 28 ژوئیه 1960 شما بسیار خوشحال شدم و به هیجان آمدم . توجهات شما هنگام حرکت من از تهران نسبت به کار و کوششهایی که من در طول ماموریتم انجام داده ام بهترین قدردانی و تشویق بود . اما اگر پیشرفتهایی را می توان مطرح کرد بدون شک آن را مدیون همکاریهای صمیمانه ای می دانم که همکاران عزیزم مرا چنین خوب درک کرده و یاری نمودند ه همواره این امر برایم یک آرامش درونی بوده است . من همواره نسبت به کمکهای شما و اعتمادی که به من داشتید حقشناس بوده ام .

امیدوارم که طرح تشکیل انستیتوی جنگلبانی در کرج به کمک اعتبار مخصوص آمریکا و یونسکو تحقق یابد و در این صورت من شنانس بازگشت به ایران را همان کشوری که من خود را به آن نزدیک و وابسته احساس می کنم، خواهم داشت .

تمنا دارم کنید سلامها و سپاسگزاری مرا به دوستانم ، جنگلبانان ایران و در درجه نخست به دوستان همکارم آقایان مهندس صائبی، کیابی ، مظفری ، مجتهدی ، اصلی و نظیری ابلاغ فرمایید . تمنا دارم عالیجناب احساسات احترام آمیز و بسیار صمیمانه مرا بپذیرید .    دکتر ترگوبوف

دکتر ترگوبوف مردی پاکدل ، دانشمند و انسانی رئوف بود که از جان و دل برای انستیتو و دانشکده جنگل و سازمان جنگلبانی ایران خدمت کرد .

به طوری که هنوز هم وقتی نام او در میان آشنایان ، دوستان و دانشجویانش برده می شود همه با عزت و احترام از او یاد می کنند . با کمال تاسف او در سال 1352 پس از ترک ایران زود از این جهان رفت . گویی که دوری از ایران که بدان شدیداً دلبسته بود ، برایش طاقت فرسا بوده است .

دانشجویان اولین دوره انستیتو که در سال 1340 وارد دانشکده کشاورزی و در سال 1344 از انستیتو جنگل و مرتع فارغ التحصیل شدند ، عبارت بودند از :

-        داود پارساپژوه

-        تقی شامخی

-        ایرج الماسی

-        اصغر پاکار

-        ناصر رافت نیا

-        حسن خاوری

-        محمد فروتن نژاد

-        هوشنگ سبحانی

-        حسین حبیبی

-        جهانگیر فشارکی

-        ایرج شریف

-        علی اکبر سرافراز

-        محمد شرتیپی

استادان انستیتو و نام دروسی که تدریس می کردند (1342 تا 1348) عبارت بوند از :

الف- کارشناسان خارجی که از طریق FAO به ایران آمده بودند :

-        مهندس سیپرین دو [7]  فرانسوی ( دروس مرتعداری ، احیای مناطق خشک ، حفاظت خاک ، آبخیزداری ، صید و شکار )

-        دکتر دراگوجاپیچ[8]  یوگسلاو(اقتصاد جنگل )

-        دکتر هرمان اتر [9]سویسی ( اندازه گیری و جنگلداری )

-        دکتر هانس گلیزر [10]آلمانی (مهندس جنگل ، بهره برداری و حمل و نقل، علوم کار ، طراحی مسیر و جاده سازی )

-        مهندس پول هامبله [11]بلژیکی ( سیاست جنگل ، قوانین جنگل ، مدیریت جنگل ، ذخیره گاههای طبیعی و پارکهای ملی )

-        دکتر ولادوترگوبوف[12] یوگسلاو ( جنگل شناسی 1و2و3 ، تیپولوژی جنگل )

-        مهندس مارک بولانژه [13]فرانسوی ( تدریس آزمایشگاهی )

-        مهندس فلیپ ترور [14]فرانسوی (تدریس آزمایشگاهی )

ب- استادان ایران و عضو رسمی دانشکده انستیتو :

-        دکتر رضا حجازی (صنایع چوب )

-        دکتر محمد طباطبایی ( تشریح و شناسایی چوب )

-        دکتر عزیز اصلی( اندازه گیری جنگل و جنگلداری )

-        دکتر پوران سلیمانی (قارچهای چوب ، حفاظت چوب )

-        دکتر ابراهیم عادلی (حمایت جنگل )

-        دکتر نصراله ساریخانی با دکتر گلیزر همکاری می کرد و سپس همان درسها را به عهده گرفت .

-        دکتر کریم جوانشیر، درخت شناسی 1و2 و سپس اکولوژی جنگل و فیتوسوسیولوژی را از سال 1345 به عهده گرفت .

-        دکتر فیروز نخجوانی با دکتر دوو در تدریس همکاری می کرد و سپس تدریس همان درسها را به عهده گرفت .

-        دکتر علی یخکشی، از سال 1346 به بعد تدریس درس سیاست جنگل را به عهده گرفت .

ضمناً مهندس اسحاق فرهمند پور برای تدریس انستیتو فکر تشکیل دانشکده جنگلداری در ذهن استادان خارجی و ایرانی شکل میگرفت . دکتر رضا حجازی و دکتر ترگوبوف به طور پیوسته در تماس با مسوولان دانشکده کشاورزی تهران مقدمات و زمینه ایجاد دانشکده جنگلداری را پیگیری می کردند تا اینکه طرح تاسیس دانشکده و اساسنامه آن در 26 خرداد ماه 1345 در ششصد و شصت و هشتمین شورای دانشگاه به ریاست جهانشاه صالح مورد موافقت قرار گرفت و در تاریخ 18 تیر ماه از تصویب نهایی گذشت . در اساسنامه دانشکده درفصل سوم سازمان آموزشی آن به شرح زیر مطرح شده است :

ماده 4- دانشکده جنگلداری دانشگاه تهران در حال حاضر از 3 گروه آموزشی به شرح زیر تشکیل می گردد :

1-     گروه آموزشی جنگلداری و اقتصاد جنگل

2-    گروه آموزی چوب شناسی و فراوردهای جنگلی

3-    گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی

تبصره : دانشکده جنگلداری دانشگاه تهران می تواند در صورت لزوم طبق مقررات دانشگاه تهران به تشکیل گروههای جدید و یا تغییراتی در گروه بندی موجود بپردازد .

ماده 5- دوره تحصیلی دانشکده جنگلداری دانشگاه تهران شامل سه دوره به شرح زیر می باشد :

الف-  دوره مهندسی لیسانس4 سال

ب- دوره مهندسی فوق لیسانس 1 سال

ج- دوره دکترا 2سال

پس از تصویب اساسنامه دانشکده جنگلداری در تاریخ 31/6/1348 سه گروه مذکور عملاً به جود آمد که اهداف تعیین شده در این تاریخ ، آموزش دانشجویان در سطح مهندسی و دکترا و پژوهش بوده است .

اعضای گروه جنگلداری عبارت بودند از :

-        دکتر عزیز اصلی

-        دکتر ابراهیم عادلی

-        دکتر احمد مصدق

-        مهندس سعید امیری

-        دکتر نصرت اله ساریخانی

-        دکتر کریم جوانشیر

-        دکتر علی یخکشی

-        مهندس مجید مخدوم

و کارشناسان خارجی : دکتر ترگوبوف ، دکر هرمان اتر و دکتر جاپیچ.  ضمناً چند نفر از فارغ التحصیلان دانشکده جهت اخذ درجه دکترا در کشورهی خارج بودند از جمله دکتر محمد زبیری.

این گره دارای یک رشته تحصیلی دایر در سطح مهندسی بود .

2- اعضای گروه چوب شناسی و فرآورده های جنگلی عبارت بودند از :

-        دکتر رضا حجازی

-        دکتر محمد طباطبایی

-        دکتر پوران سلیمانی

این گروه ؟؟؟؟ دارای رشته تحصیلی مستقلی نبود که بلکه دروس مربوط مانند چوب شناسی ، حفظ و نگهداری چوب وصنایع چوب در برنامه دروس رشته جنگلداری تدریس می شود .

3 - اعضای گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی :

عضو رسمی این گروه در این تاریخ تنها دکتر فیروز نخجوانی بود و گروه هنوز دارای رشته تحصیلی نبود، اما بسیاری از دروس مربوط به آن مانند مرتعداری ، حفاظت خاک ، اصلاح آب خیزها و همچنین حفظ و حمایت حیوانات وحشی و پارکهای ملی ، صید و شکار به کمک کارشناسان و متخصصان وزارت منابع طبیعی یا دانشکده های دیگر در برنامه کلی رشته جنگلداری تدریس می شد .

دروس چهارساله دوره لیسانس در این تاریخ (1348)به شرح زیر بوده است .

1-دروس عمومی:

1-1-  دروس اجباری عمومی (42واحد)

ریاضیات (1)

تعداد واحد

3

ریاضیات(2)

3

فیزیک

2

مقاومت مصالح

2

مورفولوژی گیاهی

1

گیاه شناسی

2

زمین شناسی

3

اصول اقتصاد

2

هواشناسی

3

مکانیک

2

اصول روشهای آماری

3

خاکشناسی

3

نقشه برداری

3

اقلیم شناسی

1

فیزیولوژی گیاهی

2

زبان انگلیسی برای سه نیمسال

5

ورزش

2

1-2- دروس انتخاب عمومی (9واحد)

الف)

ژئومورفولوژی

 

 

1

گیاهان علوفه ای

1

میکروبیولوژی

1

از دروس الف یک واحد اجباری است

ب)

 

اصول مدیریت

2

بازاریابی

2

جامعه شناسی

2

حسابداری و دفترداری

2

از دروس ب 2واحد اجباری است

ج)

دامپروری عمومی

 

 

2

باغبانی

2

شیمی کشاورزی

2

جغرافیا و مدیریت کشاورزی

2

بهداشت عمومی

2

جانورشناسی

2

قارچ شناسی

2

از دروس ج،2واحد اجباری است

د)

شیمی آنالیتیک

 

 

2

ژنتیک عمومی

2

حشره شناسی

2

از دروس د 2واحد اجباری است

2-     دروس اجباری علوم پایه مربوط به جنگل :

 

 

ساختمانهای چوبی

1

مقدمه جنگل

2

اصول آبیاری

2

حشره شناسی جنگل

2

اکولوژی و فیتوسوسیولوژی جنگل

3

حفاظت خاک و فرسایش

3

حمل و نقل و جاده سازی

1

درخت شناسی (1)

2

اقتصاد جنگل

2

رسم فنی

1

3-       دروس اجباری علوم اختصاصی :

الف) نیمسال اول سال سوم

 

تیپولوژی  و جغرافیایی جنگل

2

علوم کارهای جنگل

3

تشریح و تشخیص چوب

2

اندازه گیری جنگل (1)

3

حمایت جنگل

3

خاکشناسی جنگل

2

درخت شناسی (2)

2

نگاهداری چوب

2

ب) نیسمال دوم سال سوم

جنگل شناسی

 

3

اندازه گیری جنگل (1)

3

بهره برداری جنگل

3

حمل  نقل جاده سازی

3

تکنولوژی چوب

2

تفسیر عکسهای هوایی

1

اقتصاد جنگل

2

مرتعداری

2

ج) نیمسال اول سال چهارم

 

جنگلگاری

3

جنگلداری

3

مرتعداری

سیاست جنگل

3

 

پارکهای جنگلی

1

صید و شکار

2

گزارش عملیات

2

د) نیمسال دوم سال چهارم

 

جنگلداری

3

اصلاح اراضی بایر و آبخیزها

3

استفاده ا محصولات جنگلی

2

قوانین جنگل و مدیریت

2

زنتیک جنگل

1

تز

2

سمینار

1

صنایع چوب

2

اولین دوره فارغ التحصیلات دانشکده جنگلداری 51 نفر بودند که ذکر نام آنها از نظر تاریخ آموزش دانشکده لازم به نظر می رسد .

این دانشجویان در سال 1349 دوره مهندسی جنگلداری را به پایان رساندند :

-        ابراهیم آقارفیع

-        غلامرضا امین برزگر

-        علی ایپکچی

-        منصور باطنی

-        سیدغلامعلی جلالی

-         رسول جلالی

-        محمدعلی خلیلی نوخندانی

-        محمد سعید دهدشتی

-        غفور رحیم زادگان

-        رضا رشید حق آستانه

-        برهان ریاضی

-        محسن زهتابچی

-        مهدی سرخوش

-        غلامعلی صالحی نجف آبادی

-        ناصر قلی صفاری

-        حمید عسگر یخواه

-        محمدعلی فتوت

-        بهرام فرخ پور

-        جمال قدوسی

-        ذبیح اله کفاش

-        بهروز گلشن

-        نصرت اله محبی

-        سیدعلی ملک آراء

-        سید مهدی منظورالاجداد

-        علی اصغر نریمانی

-        محمدعلی احمدی

-        مرتضی امین هرند

-        سیدهادی ایزدی دهکردی

-        هوشنگ بلندیان

-         سیدقربان پایمرد

-        سیدعبدالکریم جوادی

-        کاظم درست حسینی

-        محمدرضا ذوالریاستین

-        مجتبی رسولی

-        سیدمحمد رضویان

-        محمدعلی زمانی فکری

-        سیدعلی سادات

-        جعفر شریفیان

-        رحیم صادقیان

-        محمد صلح جو

-        محمد حسین غروی اصفهانی

-        محمد فرجاه

-        پرویز فروغیان

-        اسداله کریمی

-        ابوالقاسم کمالی

-        محمدرضا گنجی

-        عباسقلی مقرب

-        سعید موسی زاده تهرانی

-        محمد مهدوی

-        همایون هوده ای

چنانچه مشاهده می شود تمامی دانشجویان پسر هستند ولی در دوره های بعد ورود دختران به رشته جنگل آزاد شد . چنانکه در همین زمان تعدادی دانشجوی دختر در سالهای سوم و دوم و اول دانشکده مشغول تحصیل بودند که تعداد آنها محدود بود و اسامی آنها به ترتیب به شرح زیر است :

درسال سوم دانشکده (سال تحصیلی 49-48)

1-     زهرا پناهی

2-    محبوبه خاتم ساز

3-    محبوبه درودیان

4-    سودابه علی احمد کروری

که اولین دانشجویان دختر رشته جنگل در ایران محسوب می شوند .

در سال دورم دانشکده ( سال تحصیلی 49-48)

1-     خدیجه اخیانی

2-    نیره راستین

3-    منصوره رئیسی

4-    نادره ستایش

5-    مریم سماک

درسال اول دانشکده (سال تحصیلی49-48)

1-     مریم شکری

2-    طاهره صنائیان

3-    نسرین فیض الهی

از سال 1349 به بعد دانشکده منابع طبیعی از نظر اعضای هیات علمی رو به توسعه گذاشت به نحوی که تعداد 25 نفر با تحصیلات عالی در سطح دکترا به شرح زیر به ترتیب سال آغاز فعالیت با سمت استادیاری عضو دائمی دانشکده گردیدند :

نام اعضای هیات علمی

با درجه دکترا

سال اخذ دکترا

رشته تحصیلی

آغاز فعالیت با سمت استادیاری

1-    دکتر داود پارساپژوه

1349

تکنولوژی چوب

1349

2-   دکتر امین دیانی

1349

زیست شناسی

1350

3-   دکتر محمدرضا مقدم

1348

مرتعداری

1350

4-   دکتر ارسطو سعید

1351

اقتصاد و مدیریت جنگل

1351

5-   دکتر محمود زبیری

1351

جنگلداری ( اندازه گیری)

1351

6-   دکتر حسن احمدی

1353

آبخیزداری

1353

7-   دکتر رضا مروی مهاجر

1353

جنگل شناسی

1353

8-  دکتر سعید امیری

1355

اقتصاد جنگل و صنایع چوب

1355

9-   دکتر نعمت اله خراسانی

1357

محیط زیست و منابع طبیعی

1357

10-   دکتر تقی شامخی

1350

قانون و سیاست جنگل

1358

11-  دکتر علی اکبر مهرابی

1355

اقتصاد توسعه

1358

12- دکتر کاظم دوست حسینی

1359

علوم و صنایع چوب

1359

13-                        دکتر قنبر ابراهیمی

1358

علوم مهندسی چوب

1359

14-                        دکتر باریس مجنونیان

1360

بهره برداری جنگل

1360

15-دکتر محمد مهدوی

1360

ئیدرولوژی

1361

16-دکتر محمد مهدوی

1361

اکولوژی حیات وحش

1362

17-دکتر مجید مخدوم

1359

محیط زیست

1362

18-دکتر سادات فیض نیا

1362

زمین شناسی

1362

19-دکتر هوشنگ سنجایی

1362

جنگلداری ( مهندسی جنگل )

1365

20-دکتر منوچهردادخوا

1359

ئیدرولوژی آبخیز

1365

21-دکترمنوچهرنمیرانیان

1367

اندازه گیری و آمار جنگل جنگلداری

1368

22-دکترمهدی فائزی پور

1367

چوب شناسی و صنایع چوب

1368

23-دکتر محمد جعفری

1373

مرتعدرای ( گرایش خاک شناسی )

1373

24-دکترحسین ارزانی

1373

مرتعداری

1373

25-دکترعلی اصغردرویش صفت

1373

سنجش از راه دور

1373

26-دکتر علینقی کریمی

1375

چوب شناسی

 

تا سال 1350 تنها کروه جنگلداری دارای رشته تحصیلی بود و دو گروه دیگر از سال مذکور فعالیت آموزشی خود را آغاز کردند و به طور مستقل دارای رشته تحصیلی در سطح لیسانس شدند .

در سال 1351 گروه جنگلداری اقدام به دایر کردن دوره فوق لیسانس کرد . اسامی اولین دوره فارغ التحصیلان دوره فوق لیسانس دانشکده جنگلداری که درسال 1345 این وره را به پایان رساندند عبارتند از :

محمدحسن نعمت الهی ، کاظم دوست حسینی ، حشمت اله حیدری و ناصر قلی صفاری و همزمان نام دانشکده جنگلداری به دانشکده منابع طبیعی تغییر یافت و رسالت آموزشی آن نه تنها در محدوده سه گروه مذکور ، بلکه دروس مربوط به شیلات و محیط زیست را نیز در برگرفت که طبیعتاً به گروه آموزشی جداگانه ای نیاز بود .

گروه جنگلداری پس از انقلاب اسلامی در سال 1369 برنامه دوره دکترا را تدوین کرد و جهت تصویب به دانشگاه تهران ارایه داد که درسال 1371 به تصویب رسید. اولین دانشجویان دره دکترا که دو نفر بودند ، در سال 1372 وارد این دانشکده شده ودر گروه جنگلداری تحصیلات عالی خود را آغاز کردند که عبارت بوند از : حمید حسینی پور نجار کلایی و یوسف گرجی بحری و سپس 2 نفر دیگر به نامهای سیدجیل هاشمی و محمدعلی رجامند تا اواخر همان سال به دانشجویان دوره دکترا اضافه شدند . در سال 1374 گروه جنگلداری 4 دانشجوی جدید برای دوره دکترا پذیرفت .

رشته های تحصیلی گروه چوب شناسی و صنایع چوب

گروه چوب شناسی و صنایع در سال 1350 رشته تحصیلی چوب شناسی و صنایع چوب را با برنامه دروس مستقل در مقطع لیسانس و سپس در سال 1364 دوره کارشناسی ارشد را دایر کرد .

رشته های تحصیلی گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی

گروه آموزشی احیای مناطق خشک و کوهستانی نیز درسال 1350 رشته تحصیلی در سطح لیسانس را مستقل از گروه جنگلداری دایر کرد . در سال 1364 تاسیس دوره کارشناسی ارشد در دو رشته تحصیلی زیر به تصویب رسید:

1-     آبخیزداری                       2- مرتعداری

رشته های تحصیلی گروه آموزشی شیلات و محیط زیست

این گروه در سال 1362 تاسیس شد واز سال 1364 فعالیت آموزشی خود را آغاز کرد . در این گروه رشته شیلات و محیط زیست به صورت یک رشته واحد ولی با دو رایش شیلات و محیط زیست به وجود آمد .

در سال 1366 مقطع کارشناسی ارشد شیلات و محیط زیست دایر شد . در حال حاضر دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران برای تدریس دروس شیلات به علت نبودن اعضای هیات علمی رسمی ، از استادان دانشکده دامپزشکی و همچنین سازمان شیلات استفاده می کند . ولی در رشته محیط زیست دارای 4 نفر عضو هیات علیم با درجه دکترا است .

اسامی روسای دانشکده جنگلداری و یا منابع طبیعی دانشگاه تهران از بدو تاسیس تاکنون به شرح زیر است :

-        رضا حجازی

-        عزیز اصلی

-        محمد رحمانی

-        محمود شجاعی (سرپرست دانشکده)

-        فیروز نخجوانی

-        داود پارساپژوه ( سرپرست دانشکده )

-        فیروز نخجوانی

-        داود پارسا پژوه

-        حسن احمدی

-        محمد مهدی فائزی پور

-        داد پارساپژوه

23/5/45 تا26/3/49

26/3/49تا17/4/55

17/4/55تا1/5/56

1/5/56تا16/5/57

16/5/57تا14/8/57

15/12/57تا21/1/60

21/1/60تا3/8/60

3/8/60تا10/8/63

10/8/63تا30/5/72

3/5/72تا25/8/72

25/8/72تاکنون (1376)

تار یخچه دانشکده منابع طبیعی گرگان

درسال 1334 مهندس عابدی ضمن سخنرانی در بنگاه جنگلها در مورد نیاز کشور به افراد نخبه و کارآزموده در زمینه مدیریت جنگل ، موضوع تاسیس مدرسه عالی جنگل را به شرح زیر مطرح کرد ، که اهمیت زیادی در تاسیس آموزشگاه عالی جنگل و مرتع دارد :

« از بدو تاسیس بنگاه جنگلها لزوم یک کادر فنی آشنا به مسائل جنگل که بتواند طرحها و برنامه های صحیح علمی برای حفاظت  بهره برداری جنلگ تهیه  اجرا نماید احساس می شد و در این راه قدمهایی برداشته شده است . شاید لازم به تذکر نباشد که سازمان جوان جنگلبانی ایران از لحاظ کادر فنی ضعیف است  و متاسفانه از همین جهت است که اجرای برنامه های حفاظت جنگلداری در کشور ما تا حدی به کندی پیشرفت کرده و سازمان جنگلبانی ایران به علت مشکلات فراوان علیرغم همه کوششهایی که کرده است هنوز نتوانسته سیاست روشن و قاطعی به مرتع اجرا بگذارد و این منبع بسیار عزیز و گرانبهای کشور ما را که در معرض سیل حوادث گوناگون قرارگرفته است یکباره رهایی بخشد .

« جنگلهای سواحل بحر خزر به تصدیق کارشناسان داخلی و خارجی و اعضای کمیسیون جنگلبانی خاورمیانه با شکوه ترین و عالی ترین جنگلهای پهن برگ دنیاست . هوای معتدل و ملایم و بارندگی کافی به درختان اجازه می دهد که رشد و نمو کافی کرده و درختان بلند و سرور و حجم های عظیم و هیولا به وجود آورد . اغلب انواع درختان جنگلی شمال از قبلی بلوط، راش ، زبان گنجشک ، آزاد ، افرا، سرخدار و شمشاد در نوع خود بسیار ممتاز می باشند و به طور کلی جنگلهای شمال می تواند یک اقتصاد بسیار نیرومند بر پایه انواع محصولات و فراوردهای ممتاز و دنیاپسند بوجود آورد و گذشته از تامین مصارف داخلی ، چوبهای صادراتی گرانبها تهیه و بیش از حد تصور به اقتصاد عمومی کشور کمک کند . متاسفانه در حال حاضر استفاده تقریباً ناچیزی از این جنگلها می شود و همین استفاده مختصر چون به طور بی رویه صورت می گیرد صدمات و خسارات هنگفت به جنگلها وارد ساخته و اکر همچنان ادامه یاد ، جز تخریب جنکلها  و ندامت حاصلی نخواهد داشت و با انهدام جنگلها، زراعت و دامپروری شمال نیز منهدم خواهد شد .

« مسائل جنگلبانی در ایران تنها منحصر به مساله جنگلهای بحر خزر نیست ، بلکه مسائل بغرنج و پیچیده بسیار از قبیل مسائل مربوط به جنگلهای خشک و نیمه خشک و جنگلهای کویری و گرمسیری و همچنین مساله بسیار مهم مراتع و؟؟؟ را نیز در بردارد و حل و فصل مجموع این مسائل و اتخاذ یک سیاست روشن و قاطع کار ساده و آسانی نیست و احتیاج به احاطه کامل و وقوف برکلیه این مسائل و قدرت اجرا و اتخاذ تصمیم صحیح و عاقلانه دارد . ازهمین نقطه نظر است که در خلال چاره اندیشی برای حل این مسائل بیش از هرچیزی دیگر مسائله یک کادر فنی مجهز خودنمایی می کند . سازمان جنگلبانی ایران اکنون سازمان نسبتاً وسیعی دارد ، اما این سازمان از تعداد کافی نفرات برای اداره تمام جنگلهای کشور برخوردار نسیت ضمناً تنها مساله کمیت نفرات نیست ، بلکه مهمتر از آن کیفیت نفرات است . البته اشخاص علاقه مند و دلسوز و مطلع در سازمان جنگلبانی فراوان است و مادام که افراد فنی مجهز و علاقمند در این سازمان به حدکافی وجود نداشته باشد بعضی از اشکالات حل نخواهد شد .

« خوشبختانه هیچ یک از مسائل و گرفتاریهایی که اکنون دامنگیر جنگل است بدون راه علاج و چاره نیست . در تمام کشورهای مترقی که جنگل دارند این مشکلات در بدو امر با کمال شدت وجود داشته ، زمانی با فجیع ترین وضعی جنگلهای آنها مورد آسیب و دستبرد قرار داشته است ولی با ایجاد سازمان جنگل خط مشی و سیاست عاقلانه ای انتخاب و به کار برده و در اندک مدتی برتمام این مشکلات فائق آمده اند . ما در حال حاضر می توانیم از حاصل تجربیات چندین قرن جنگلبانی دنیا استفاده کرده و اغلب اشکالات موحود را خیلی ساده و راحت حل نماییم.ولی همان طوری که در بالا گفته شد این کار احتیاج به افراد علاقه مند و تربیت شده و عاشق جنگل دارد . اکنون بسیار جای خوشوقتی است که شالوده یک مدرسه عالی جنگل و مرتع ریخته می شود این مدرسه عالی با کمک وزارت کشاورزی ، بنگاه جنگلها و سازمان صندوق مشترک کشاورزی تاسیس خواهد شد .

برای اطلاع علاقه مندان به طور اختصار خصوصیات این مدرسه ذکر می گردد :

1-     دوره تحصیلی 24 ماه پیش بینی شده در این دوره اندک تغییری ممکن است داده شده و به 27 ماه تغییر یابد . در دوره تحصیلی فقی تعطیلات رسمی منظور شده و دانشجویان در تابستانها نیز مشغول درس و عملیات خواهند بود . بنابراین 27 ماه تحصیل که در دو سال و سه ماه صورت می گید برابر با سه سال دوره تحصیلی است .

2-    شرایطی که تاکنون برای ورود به مدرسه مزبور در نظر گرفته شده به شرح زیر است :

الف) سن از 30 سال تجاوز نکند

ب)داشتن گواهینامه دوره 6 ساله دبیرستان در رشته طبیعی یا ریاضی

ج) صحت مزاج و سلامت بدن

د)دانشجویان باید مایل به کارکردن در جنگل بوده و در این باره تعهد لازم بسپارند .

هـ)دانشجویان باید تعهد بسپارند که بعد از خاتمه تحصیل برای مدت معینی در بنگاه جنگلها خدمت نمایند .

و)دانشجویان باید دارای صلاحیت اخلاقی باشند و اگرکارمند بنگاه جنگلها یا وزارت کشاورزی ویا سایر وزارتخانه ها باشند پیشینه دانشجو دقیقاً مطالعه خواد شد تا صلاحیت اخلاقی او محرز گردد و اطمینان حاصل شود که در آتیه می تواند سرمایه هنگفت جنگل را به نفع جنگل و کشور حفاظت نماید نه آنکه آن را فدای نفع و غرض شخصی سازد . به نکته اخیر نهالیت درجه اهمیت داده خواهد شد و تا سرحد امکان از ورود اشخاصی که در امانت و درستکاری آنها کوچکترین شبهه ای بوده یا از ورود داوطلبانی که فقط به منظور پیداکردن شغلی در دستگاه دولتی بخواهند در این مدرسه عالی نام نویسی کنند ، شدیداً جلوگیری خواهد شد .

3- گنجایش مدرسه فقط 30 نفر در هر کلاس یا مجموعاً 60 نفر خواهد بود دانشجویان به خرج مدرسه و شابنه روزی خواهند بود . لباس کار و عملیات و کتاب و جزوه های درسی نیز مجانی خواهد بود . درسال اول تحصیلی بیشتر موضوعات عمومی مربوط به جنگل و مرتع تدریس خواهد شد. سال دوم شاگردان به دو دسته تقسیم می شوند یک دسته دروس مربوط به مرتعداری و یک دسته دروس مربوط به جنگل خواهند خواند،در عین حال برای اینکه هر دو دسته دانشجویان فارغ التحصیل بتوانند به آسانی مسوولیتهای مربوط به وظایف محوله را در آتیه انجام داده و از هر حیث جنگلبان به تمام معنی مجهزی باشند حتی رانندگی و نگهداری وسائل نقلیه و بهداشت و نگهداری اماکن و ساختمانهای دولتی را نیز در مدت تحصیل می آموزند .برنامه های عملیاتی آنها طوری ترتیب داده شده که دانشجو هر چه بیشتر به درخت و محیط جنگل آشنا و علاقه مند گردد . ضمناً بتواند بخوبی به جنگل و محیط مخصوص آن عادت کرده و مانوس گردد . از این جهت به دانشجویان حتی راه پیماییهای شبانه و چادرزنی و زندگی در چارد آموخته می شود .

4-برای تهیه کادر استادان اقداماتی شروع شده است . به طور کلی در سالهای اول حداقل 5 استاد مشغول تدریس خواهند بود . یکی از استادان خارجی است . ضمناً ترتیبی داده خواهد شد که حتی المقدور از کارشناسان جنگل و مرتع خارجی و سازمان ملل متحد که در ایران ماموریت پیدا می کنند حداکثر استفاده بشود .

5-قسمت اعظم هزینه ساختمانها و وسایل مدرسه از اعتبارات مخصوص بنگاه جنگلها بوده و صندوق مشترک نیز طبق پروژه های مربوه کمکهای لازم را می نماید . هزینه جاری سالیانه را بنگاه جنگلها تامین خواهد کرد و پیش بینی لازم در این باره شده است .

آموزشگاه عالی جنگل و مرتع در سال 1336 توسط سرلشکر اخوی ، وزیر کشاورزی ، افتتاح شد . در پی ریزی آموزشگاه عالی جنگل دکتر « لوئیس ترنر» رئیس دانشکده جنگلبانی یوتا نقش بسزایی داشته است .وی در سال 1333 به ایران آمد و پس از بازدید از جنگلها نظریات متععدی ارائه داد که مورد توجه قرار گرفت .سپس در سال 1337 مدتی در ایران بود و در تاریخ 25/5ا1337 مراسم تودیعی از طرف وزارت کشاورزی در هتل دربند برایشان تشکیل گردید و سپس ایران را ترک کرد به هر حال دانشکده جنگلبانی یوتا نقش زیادی در آموزش جنگلبانی ایران داشته است که از جمله فرستادن معلم را نیز باید ذکر کرد .

شرایط قبولی دانشجو داشتن گواهینامه دوره کامل متوسطه طبیعی ، ریاضی ، کشاورزی و پایان خدمت دوره احتیاط دانشکده افسری بوده که حداکثر سن 25 سال و قبول شدن در امتحان ورودی ضروری بوده است .

ضمناً کمک مهندسین جنگل که دارای دیپلم کامل متوسطه و گواهینامه کمک مهندسی جنگل بودند و درصورتی که سن آنها از 30 سال تجاوز نمی کرد بدون شرکت در مسابقه ورودی نمی توانستند ثبت نام نمایند .داوطلبان موظف بودند بعد از اتمام دوره آموزشگاه حداقل10 سال در بنگاه جنگلها خدمت نمایند .

دوره تحصیلات و عملیات آموزشگاه دو سال و دارای دو کلاس اول و دوم بود . در برنامه تحصیلی به جنبه عملی و حرفه ای تعلیمات اهمیت زیادی داده می شود و بیش از 50 درصد از ساعات برنامه به تعلیمات عملی و حرفه ای در جنگل اختصاص دارده شده بود .

برنامه تعلیمات عبارت بود از:

الف)برنامه سال اول آموزشگاه :

1-     علوم عمومی و اساسی:

گیاه شناسی و درخت شناسی

زمین شناسی

هواشناسی

سیاست جنگل

بهداشت

زبان خارجی

ورزش

 

2-    علوم اختصاصی :

جنگل شناسی و خزانه و جنگلکاری

جنگلداری

اندازه گیری جنگل

مرتعداری

حمایت منابع طبیعی

بهره بردای و صنایع چوب

3-    مهندسی جنگل :

نقشه برداری و مساحی

راهسازی وساختمان

ب) برنامه سال دوم آموزشگاه :

1- علوم عمومی و اساسی :

درخت شناسی جنگل و اکولوژی

خاک شناسی

قانون و آیین نامه علوم اداری

جنگلداری

آمار و اندازه گیری

مرتعداری

بهره برداری

صنایع چوب و چوب شناسی

2-حمایت جنگل

امراض جنگلی

آفات جنگلی

حفاظت خاک

شکار و حیوانات جنگلی

تفرجگاههای جنگلی

 

3-مهندسی جنگل :

نقشه برداری و مساحی

راهسازی

ساختمان

عکسهای هوایی

ج) اردوگاه تابستانی :

در تابستان هر سال دانشجویان در اردوگاه تابستانی به عملیات حرفه ای جنگلبانی می پردازند .

ارزش تحصیلی فارغ التحصیلان دانشنامه جنگلیاری ، از لحاظ مزایای استخدامی ارزش لیساس دارد . این دانشمامه به امضاء وزیر فرهنگ ، کشاورزی و رئیس آموزشگاه می باشد .

آموزشگاه شبانه روزی و دانشجویان در مدت تحصیل از کلیه مزایای شبانه روزی شامل هزینه خوراک ، لباس کار، ولوازم تحصیلی برخوردار خواهند بود که به عهده بنگاه جنگلها است . ضمناً در مدت تحصیل به هر دانشجو ماهانه 800 ریال کمک هزینه تحصیلی پرداخت می شود . محل آموزشگاه در گرگان است که ساختمانهای مناسب احداث گردیده است .

در زمان تاسیس این آموزشگاه ریاست و مدیر عامل بنگاه سرتیپ علی خواجه نوری بود .

اولین رئیس آموزشگاه عالی جنگل و مرتع مهندس محمد عابدی بود که ازمهر ماه 1336 کارخود را در این سمت آغاز کرد .مهندس عابدی از کارشناسان صادق و خدمتگزار جنگلبانی کشور بود . سهم او در اعتلای آموزش جنگلبانی کشور بسیار ارزشمند و قابل تقدیر است . او در سال 1322 در دانشگاه کشاورزی با موفقیت به پایان رساند و درسال 1328 در بنگاه جنگلها به خدمت پرداخت . ایشان مدرک فوق لیسانس را از دانشگاه یوتا در آمریکا با درجه ممتاز کسب کردند . او پیرو نظم و انضباط اداری و آموزشی بود .

آموزشگاه دارای یک شورا بود که تدوین آیین نامه ها و مقررات لازم و تعیین خط مشی ها را به عهده داشت . اعضای این شورا عبارت بودند از :

دکتر محمد حسن مهدوی رئیس دانشکده کشاورزی کرج ، مهندس مشیر فاطمی معاون وزارت کشاورزی و سرتیپ علی خواجه نوری رئیس و مدیر عامل بنگاه جنگلها و مهندس محمد عابدی رئیس آموزشگاه . اعضای هیات علمی آموزشگاه عبارت بودند از :

رضا ملکی :

فارغ التحصیل دانشکده علوم درسال 1332، وی دروس درخت شناسی ، گیاه شناسی ، زمین شناسی و خاک شناسی را تدریس می کرد .

سید محمد :

استاد هندی بود که از طرف فائو بنا به دعوت بنگاه جنگلها به آموزشگاه آمد و دروس جنگلداری ، جنگلکاری ، جنگل شنای و اندازه گیری جنگل را به عهده گرفته بود .

اسکار هوهنبروک :

اهل اتریش و فارغ التحصیل دانشکده جنگل و میاه وین بود. وی نیز از سال 1337 به خدمت دولت ایران درآمده و در رشته مهندسی جنگل ، راه سازی ، بهره برداری و صنایع چوب مشغول تدریس شد .

مهندس صفری زاده :

فارغ التحصیل سال 1335 دانشکده کشاورزی کرج بود و تمرینات عملی و حرفه ای را در جنگل به دانشجویان می آموخت .

مهندس ناصر مجتهدی :

در سال 1318از دانشکده کشاورزی کرج فارغ التحصیل شده و سپس در بنگاه جنگلها مشغول خدمت شد . وی در سالهای 1331و 1332 بنا به دعوت سازمان خواروبار کشاورزی در دانشکده نانسی فرانسه در رشته جنگبانی بخصوص در زمینه زغالگیری مشغول تحصیل شد . دروس زغالگیری و تقطیر چوب به عهده ایشان بود .

یداله نیازمند :

دروس علوم اداری ، قانون و آیین نامه و آیین نامه تدریس می کرد.

مهندس ضیاء الدین رشدیه :

درسال 1325 از دانشکده کشاورزی کرج فارغ التحصیل شده و در سال 1329 در کلاس تخصصی جنگل شرکت کرد و موفق به اخذ درجه تخصصی در رشته جنگل از دانشگاه تهران شد .

پس از آن برای ادامه تحصیل در رشته آمار و عکسهای هوایی به آمریکا عزیمت کرد  از دانشگاه یوتا دانشنامه مهندسی اخذ نمود. وی سالهای 1337 به بعد ریاست اداره مهندسی جنگل بنگاه را به عهده گرفت و دروس امار برداری و نقشه های هوایی را تدریس می کرد .

دکتر کریم گودرزی:

فارغ التحصیل دانشکده کشاورزی کرج بد که دوره فوق لیسانس (m.s ) و دکترا را در دانشگاه کمبریج انگلستان گذراند . وی تدریس دروس آفات و حشرات جنگلی را در آموزشگاه به عهده داشت .

مهندس ناصر گلسرخی:

پس از پایان تحصیلات در رشته کشاورزی در کرج تحصیلات خود را در رشته مرتع در دانشگاه یونا ادامه داده و موفق به اخذ درجه فوق لیسانس (m.s) شد . دروس مرتع و مرتعداری را در آموزشگاه تدریس می کرد .

مهندس مرتضی خاوری :

درسال 1322 از دانشکده کشاورزی کرج فارغ التحصیل شد و کلاس تخصصی جنگل را نیز در آن دانشکده طی کرد . وی در سال 1323 به بنگاه جنگلها منتقل گردید . سپس جهت ادامه مطالعه در مدرسه جنگلبانی نانسی به فرانسه رفت و پس از دو سال به ایران مراجعت کرد .وی از مهرماه سال 1337 با سمت معاونت آموزشگاه تدریس دروس جنگل شناسی ،هواشناسی و اکولوژی را به عهده داشت .

دانشجویان دوره اول آموزشگاه

در دوره اول 27 دانشجو در سال 1338 فارغ التحصیل شدند که تعدادی از آنها مسولیتهای مهمی را در بنگاه جنگلها و خدمت جنگلبانی به عهده گرفتند که نام آنها در زیر آمده است :

-  حشمت اله آسفی

-  پرویز کریمی ارشادی

-  عباس بهزادی

-  علی ذوالقرنین

-  نصراله حسامی

-  محمدباقرسعیدی

-  حسن صفا

-  هوشنگ فرحبخش

-  بهرام علیزاده راستان

-  هوشنگ اربابی

-  خدایار بامسی

-  هرمز پور مجیب

-  حسین حافظی فرد

-  رسول خوشبخت

-  جلال شیر محمدزاده

-  احمد عابدی

-  سیروس فرخ نژاد

-  مسعود محمودی آزاد

دانشکده جنگلداری ، دانشگاه مرتع  و آبخیزداری ، دانشکده شیلات  محیط زیست و دانشکده چوب و کاغذ در زمینه کشاورزی شامل : دانشکده علوم زراعی ، دانشکده مهندسی زراعی ، دانشکده مهندسی صنایع غذایی و فراوردهای کشاورزی و دانشکده علوم دامی است .

در مقطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته دارای رشته های مختلف منابع طبیعی و کشاورزی می باشد .

به نظر می رسد تبدیل گروهها به دانشکده و دانشکده ها به دانشگاه در زمینه منابع طبیعی با واقعیتهای مدیریت منابع طبیعی کشورمان هماهنگ نیست . متاسفانه به همان نسبتی که جنگلها و مراتع و خاکهای کشور از بین می رود به تعداد دانشکده ها و دانشجویان رشته های مربوط آن افزوده می گردد.

اعضای هیات علمی این دانشکده در حال حاضر به شرح زیر است :

نام اعضای هیات علمی

با درجه دکترا

سال اخذ دکترا

رشته تحصیلی

آغاز فعالیت با سمت استادیاری

1-    دکتر حشمت اله حیدری

1359

جنگلداری ، گرایش بیومتری

1359

2-   دکتر نصرت اله رافت نیا

1357

علوم مهندسی جنگل (جاده سازی)

1357

3-   دکترسید ضیاالدین حسینی

1369

تکنولوژی و علوم چوب با تخصص آناتومی چوب و تکنولوژی خمیر کاغذ

1369

4-دکتر حسین رسالتی

1364

تکنولوژی خمیر کاغذ

1365

5-دکترعلی اکبر عنایتی

1360

چوب شناسی و صنایع چوب

1361

6-دکتر فتح اله بلداجی

1348

بیوشیمی کشاورزی و تغذیه

1348

7-دکرت منصور مصداقی

1359

اکولوژی مرتع

1362

8-دکتر مجید اونق

1370

ژئومرفولوژی

1371

9-دکتر محسن محسین ساروی

1351

هیدرولوژی جنگل

1359

10-دکتر نادر بیرودیان

1371

اقلیم شناسی (جغرافیا)

1371

11-دکتر بهرام حسن زاده کیانی

1357

آبزیان و حیات وحش (اکولوژی و مدیریت حیات وحش)

1358

12- دکتر کمالی

1357

هیدرولوژی و اقتصاد ماهی

1357

13-دکتر نعمت اله خلیقی

1356

جامعه شناسی

1356

14-دکتر سید محمود عقیلی

1357

جامعه شناسی و حقوق

1367

اسامی روسای آموزشگاه مدرسه عالی ویا دانشکده منابع طبیعی گرگان به شرح زیر بوده است :

-  محمد عابدی

-  ناصر مجتهدی

-  مرتضی خاوری

-  محمود حیدربیگی

-  مرتضی خاوری

-  محمود همدانچی

-  حسن درستکار

-  نصرت اله رافت نیا

-  علیرضا طلایی

-  محسن محسنی ساروی

-  حسین رسالتی

-  علی عسگری آزاد

-  ناصر مظهر

-  جواد میوه چی

-  یهودا نیک صفت

-  قاسم یاسمی پور

1336تا1340

1340تا1342

1342تا1346

1347تا1351

1351تا1356

1357تا1358

1358به مدت 5 ماه

1358تا1359

1359تا1360

1360تا1361

1361تا1362

-  کاظم نبویان

-  پرویز مهدیزاده

-  فریدون نیکنام

-  جهانگیر وزیری

این آموزشگاه از آغاز تاسیس 6دوره دانشجو تربیت کرد .در بعضی دوره ها مانند دومین دوره علاوه بر داوطلبان، طبق ماده 5 اساسنامه آموزشگاه تعدادی کمک مهندس واجد شرایط پذیرفته شدند که تعداد آنها در دوره دوم 5 نفربود :

در دوره های بعد تعدادی مدرس دیگر آمده و جای بعضی مدرسان قبلی را گرفتند مانند « ختک » کارشناس پاکستانی که به جای « سید محمد » معلم پیشین آموزشگاه آمد یا مهندس « کشت بد » که درس مرتع را به عهده گرفت .

در شهریور سال 1343 یک وقفه دوساله در دوره های لیسانس ایجاد شد وپس از آن اساسنامه این آموزشگاه تبدیل به آموزش فوق دیپلم گردید . یعنی از سال 1345 دوره های فوق دیپلم شروع شد که در نتیجه 14 دوره فوق دیپلم از طریق سازمان جنگلها و مراتع کشور تربیت شد .

در سال 1345 همزمان با دوره های فوق دیپلم ، مجدداً دوره های لیسانس ناپیوسته در سه گرایش جنگل ، مرتع و حفاظت خاک شروع شد .

در اولین دوره 20 نفر در رشته حفاظت خاک در سال 1354

در دومین دوره 90 نفر در سه گرایش مذکور در سال 1355

در سومین دوره 90 نفر درسه گرایش مذکور در سال 1356

در چهارمین دوره 90 نفر درسه گرایش مذکور در سال 1357

فارغ التحصیل شدند .

در سال 1355 آموزشگاه تبدیل به مدرسه عالی منابع طبیعی گردید و در سال 1358 با موافقیت وزارت کشاورزی و وزارت علوم هنگام ریاست دکتر حسن رستکار این آموزشگاه به دانشکده منابع طبیعی گرگان تبدیل شد و زیر پوشش دانشگاه مازندران قرار گرفت و به وزارت علوم ملحق گردید ، بنابراین از سازمان جنگلبانی جدا شد .

ورسای این دانشکده از اولین رئیس آن تا ششمین عبارت بودند از : مهندس محمد عابدی، مهندس مرتضی خاوری ، دکتر ناصر مجتهدی ،مهندس خاوری ، مهندس همدانچی ، دکتر حسن درستکار و مهندس حیدربیگی .

این دانشکده دارای چهار  گروه آموزشی جنگلداری ، مرتع و آبخیز ،چوب شناسی و صنایع چوب و شیلات و محیط زیست بود که در دو مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد فعالیت داشت . دوره کارشناسی رشته جنگلداری درسال 1360، دوره کارشناسی مرتع و آبخیز و همچنین دوره کارشناسی چوب شناسی و صنایع چوب در سال 1361 و شیلات در سال 1364  دایر گردید .

در سال 1367 این دانشکده به انضمام آموزشکده کشاورزی در گنبد بانام مجتمع دانشگاهی علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان فعالیت مستقل خود را شروع کرد . در سال 1368 رشته جنگلداری  و همچنین مرتع و آبخیزداری دوره کارشناسی ارشد دایر کرد .

در سال 1371 این مجتمع با نام دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان به فعالیت مستق خود ادامه داد . این دانشگاه در این زمان دارای دانشکده علوم پایه ، منابع طبیعی ، علوم زراعی و یک آموزشکده کشاورزی در سطح تحصیلی کاردانی، بود.

از سال 1373 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان دارای 8 دانشکده گردید که 2 دانشکده آن در زمینه منابع طبیعی و 4 دانشکده دیگر در زمینه کشاورزی به شرح زیر است :

-  محسن محسنی ساروی

-  ابوالقاسم کمالی

-  علی اکبر عنایتی

1362 تا1364

1364تا1365

1365تا1367

از سال 1367 با تبدیل دانشکده به دانشگاه

-  علی اکبر عنایتی

-  محسن محسنی ساروی

1367تا1373رئیس دانشگاه

1373 تا 1375 رئیس دانشگاه

رشته جنگلداری در دانشگاه گیلان

دانشگاه گیلان فعالیت آموزشی خود را بعد از انقلاب آغاز کرد . در سال 1362 آموزشکده صومعه سرا در رشته جنگل در مقطع کاردانی دانشجو گرفت . رشته جنگلداری دانشکده علوم کشاورزی این دانشگاه فعالیت آموزشی خود را از سال 1367 آغاز کرد ، که در حال حاضر به علت نداشتن اعضای هیات علمی از دانشکده های منابع طبیعی دانشگاه تهران و دانشگاه گرگان برای تدریس استفاده می کند . تبدیل رشته جنگلداری به دانشکده منابع طبیعی ظاهراً به تصویب رسیده و احتمالاٌ به صورت مستقل از دانشکده علوم کشاورزی فعالیت خود را در آینده آغاز خواهد کرد .

علوم منابع طبیعی در دانشگاه تربیت مدرس

دانشگاه تربیت مدرس در سال1362  تاسیس شد و در همین سال دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی با ریاست دکتر تیموری توکلی استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران فعالیت خود را آغاز کرد . این دانشگاه در سال 1364 در مقطع کارشناسی ارشد تعدادی دانشجو در رشته های مرتعداری و آبخیزداری و درسال 1366 در رشته جنگلداری پذیرفت . درسال 1369 دانشکده منابع طبیعی از دانشکده کشاورزی جدا و به شهرستان نور منتقل گردید . از سال 1370 علاوه بر مقطع کارشناسی ارشد دوره دکترا نیز در این دانشگاه دایر شد و در همین سال 2 دانشجو برای این دوره پذیرفت که عبارت بودند از غلامعلی جلالی و سید حسین نصر که در سالهای بعد تعداد آنها افزایش یافت . در سال 1374 رشته جنگلداری دارای حدود 14 دانشجوی دوره دکترا بود .

گروه شیلات در این دانشگاه ، ابتدا با یک نفر دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد در دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی در تهران آغاز به فعالیت کرد .درسال 1370 در دومین دوره هنگامی که دانشکده منابع طبیعی به شهرستان نور ساختمان سابق کاخ تمیشان منتقل ت 8نفر دانشجو گرفت و در سومین دوره در سال 1371 تعداد 6 نفر دانشجو پذیرفت .در سال 1373 نام علوم دریایی به نام دانشکده افزوده شد و نام آن به دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی تغییر یافت . دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس نیز به علت نداشتن اعضای هیات علمی به طور کلی از استادان سایر دانشگاها بخصوص دانشگاه تهران استفاده می کند . عضو رسمی این دانشکده با درجه دکترا در سال 1374 عباس اسماعیلی ساری بود که در تاسیس و توسعه دانشکده نقش مهمی داشت .

ضمناً از سال 1368 به بعد رشته های منابع طبیعی در تعدادی از دانشگاهها مانند دانشگاه کرمان ، دانشگاه صنعتی اصفهان ، مرکز تحقیقات مناطق کویری و بیابانی دانشگاه تهران و همچنین در بسیاری از دانشکده های دانشگاه آزاد دایر شده است . دانشکده منابع طبیعی و کویر شناسی یزد درسال 1371 با دو رشته مرتع و آبخیزداری شروع به کار کرد و اخیراً نیز رشته محیط زیست برآن اضافه شده است .

در واقع توسعه ای دانشگاهها بدون تفکر بنیادی و برمبنای خواسته های فردی صورت گرفته و هرکسی در جهت عقیده ها و یا منافع خود اقدام به تاسیس رشته های منابع طبیعی کرده است ، درحالی که وجود دانشکده های معتبری مانند دانشگاه تهران و گرگان که سابقه آموزشی طولانی دارن با امکانات لازم برای تمامی کشور کافی بوده است .

دفتر فنی حفاظت و حمایت

همزمان  ،با ایجاد بخش گیاه پزشکی جنگل و مرتع در موسسه تحقیقات جنگل و مرتع، در سازمان جنگلها و مراتع کشور و به منظور انجام عملیات اجرایی این رشته ، مدیری کل دفتری به نام حفاظت و حمایت که از نظر سازمانی زیرمجموعه ای از معاونت امور اراضی سامان می باشد تشکیل گردید  این مدیریت دو معاونت یکی مربوط حفاظت  دیگری حمایت که شامل گیاه پزشکی و آتش سوزی در جنگل می باشد برای خود پیش بینی نمود . از ابتدای تاسیس این مدیریت برنامه های کاری خود را از طریق یک شورا به نام « شورای گیاه پزشکی جنگل و مرتع» دفتر فنی حفاظت و حمایت ، مرکب از: مدیریت کل دفتر و نمایندگان موسسه تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی ، دانشکده منابع طبیعی کرج وابسته به دانشگاه تهران ، موسسه تحقیقات ، آفات و بیماریهای جنگل و مرتع و سه نفر از اعضای دفتر هستند ، پی گیری نمود . علاوه بر این در ادارات کل منابع طبیعی استانها هم یک اداره به نام حفاظت و حمایت تاسیس و با برگزاری دوره های آموزشی و گردهم های سالانه نسبت به ارتقای سطح علمی و عملی کادر خود اقدام نمود ، به طوری که امروز با کادر نسبتاً کامل خود چه در مرکز و چه در سطح استانها  و همکاری با موسسه تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی پاسخ گو مسائل و مشکلات گیاه پزشکی جنگل و مرتع می باشد و تاکنون این مدیریت پیشرفت بیشتری نسبت به تحقیقات داشته است .به نحوی که در ابتدای تشکیل ، این دفتر دارای یک نشریه مستقل که در آن مسائل آفات و بیماریها و گیاهان ناخواسته جنگل و مرتع در آن منعکس می شد و با تهیه طرحهای بزرگ در سطح کشور و به اجراگذاشتن این طرحها مسائل مربوط به هر منطقه را حل نموده است . گذشته از این ، دفتر در راه اندازی و تجهیز ادارات چه ازنظر وسایل و تجهیزات نیز اقداماتی به عمل آورده و در بعضی از استانها بویژه شمال کشور ادارات از امکانات خوبی برخوردار می باشند . اقدامات اولیه این دفتر در آغاز مرهون تلاش و کوشش آقای مهندس مقصدودی و معاونت ایشان آقای مهندس شامحمدی بوده است و پس از انتقال آقای مهندس مقصودی به سازمانی دیگر ، آقای مهندس بهرامی رئیس فعلی دفتر در پویایی دفتر نقش فعالانه و سازنده ای داشته اند .

این دفتر در حال حاضر با برنامه های حفاظتی و حمایتی خود در قالب طرحهای مصوب به فعالیت خود ادامه می دهد و به موفقیت های چشم گیری هم از جمله برپایی سیستم بی سیم ، درشمال کشور سوخت رسانی در مناطق سردسری کشور و برنامه های گیاه پزشکی نایل آماده است .



بازگشت           چاپ چاپ         
 

DOURAN Portal V4.0.4.0

V4.0.4.0